De bij toeval gevonden bijniertumor: incidentaloom van de bijnier

Almelo, september 1994,

Met belangstelling hebben wij het artikel van Hermus gelezen (1994;1701-5). Wij willen graag een aanvulling geven met betrekking tot de opmerking dat (myelo)lipomen, cysten en bloedingen in de bijnier(en) een min of meer specifiek computertomografie (CT)-beeld zouden geven. Wellicht geldt dit ook voor de kernspinresonantie-tomografie (MRI)-afbeelding.

Wij hadden onlangs een patiënt, een 51-jarige vrouw, met een symptomatische galsteenaandoening bij wie door middel van echografie een incidentaloom van de rechter bijnier werd vastgesteld. Patiënte was bekend wegens adipositas en hypertensie. Op een CT-scan (en later nog een MRI-scan) werd een beeld gezien, passend bij een myelolipoom van de rechter bijnier. Oriënterend endocrinologisch onderzoek liet een cortisolwaarde zien van 0,67 µmol&sol;l en 0,32 µmol&sol;l, respectievelijk op 8.00 uur en 17.00 uur, bij een adrenocorticotroop-hormoon (ACTH)-waarde < 8 pmol&sol;l. De orale dexamethason-remmingstest (met 1 mg) liet onvoldoende daling van de cortisolwaarde zien (van 0,63 naar 0,21 µmol&sol;l). Bij de intraveneuze dexamethason-remmingstest (7 mg in 7 h) trad eveneens onvoldoende suppressie op. Deze uitslagen passen bij een bijnieradenoom, met in dit geval een subklinisch Cushing-syndroom. Patiënte werd onder steroïdprofylaxe geopereerd, waarbij de galblaas en de rechter bijnier werden verwijderd. Bij pathologisch onderzoek van deze laatste werd een bijnieradenoom gevonden met meerdere myelolipomateuze haardjes.

Myelolipomen bestaan uit vetten en myeloïde weefsel, waarbij van dit laatste alle drie de beenmergcellijnen kunnen voorkomen. Ze kunnen sterk variëren in grootte, van 0,5 cm tot wel 35 cm. Bij obductie wordt in 0,08-0,2&percnt; van de bijniertumoren een myelolipoom gevonden. Over de histogenese bestaat in de literatuur nog geen overeenstemming. Bestaande theorieën zijn dat het ontstaat uit embryonale beenmergresten in het bijnierweefsel, uit een precursor-cel uit het bijnierstroma dan wel dat het berust op metaplasie van bijniercellen. Welke prikkel uiteindelijk de aanzet geeft tot het ontstaan van een myelolipoom blijft onduidelijk. Mogelijk dat endocrinologische veranderingen hier een rol in spelen, waarbij met name ACTH en cortisol worden genoemd.1-3

De combinatie van een myelolipoom met een (subklinisch) syndroom van Cushing wordt wel vaker beschreven in de literatuur.1-4 Meestal betrof het een myelolipoom met hier diffuus doorheen de bijnierschorscellen. Slechts eenmaal was sprake van een echt adenoom,3 zoals bij onze patiënte.

Wij dienen daarom alert te blijven: het (min of meer) specifieke röntgenologische beeld van een myelolipoom mag niet inhouden dat onderzoek naar eventuele endocrinologische activiteit achterwege kan blijven.