Norplant

Amsterdam, mei 1990,

Met instemming hebben wij de artikelen gelezen van Hamerlynck en van Braat et al. (1990; 516-7 en ). De Vrouwen en Geneesmiddelengroep van de Werkgroep Medische Ontwikkelingssamenwerking (WEMOS) bestudeert al geruime tijd het gebruik van Norplant in derde-wereldlanden. Graag maken wij enige kanttekeningen bij het gebruik van Norplant in programma's voor gezinsplanning in derde-wereldlanden.

Norplant is ontwikkeld op initiatief van de Population Council door de Finse firma Leiras. Het middel is in Europa alleen op de markt in Finland en Zweden en daarbuiten in 15 derdewereldlanden.1 De Advisory Committee van de Food and Drug Administration (FDA) heeft een positief advies uitgebracht over de marketing van Norplant in de V.S., maar de uiteindelijke toestemming door de FDA zal wellicht eind 1990 volgen. Toelating op de Amerikaanse markt betekent dat US AID, één van de grootste donors van gezinsplanningprogramma's, het middel nu op grote schaal naar de derde wereld kan exporteren. Wij plaatsen grote vraagtekens bij het gebruik van Norplant in een ‘derde-wereld-setting’. Het verwijderen van het implantaat na 5 jaar zal niet bij alle vrouwen kunnen plaatsvinden wegens de gebrekkige medische infrastructuur en migraties van de bevolking. Bovendien levert het verwijderen van Norplant regelmatig chirurgisch-technische problemen op als gevolg van inkapseling of migratie van de staafjes.2 Het is noodzakelijk dat een geoefend chirurg kan worden geconsulteerd. In de literatuur wordt melding gemaakt van een relatief grotere kans op zwangerschap onder progestageengebruik alleen. Bovendien bleek in de clinical trials van de Population Council dat er een vergrote kans op een ectopische zwangerschap bestaat, vooral bij de vrouwen met een laag progesteronniveau.34 Het onregelmatige bloedingspatroon, dat als belangrijke bijwerking van Norplant wordt beschreven, geeft vooral gebruiksters in islamitische culturen grote sociale problemen. In situaties waarin de verstrekkers van het middel uitdrukkelijk streven naar het omlaagbrengen van de vruchtbaarheidscijfers kan het vóórkomen dat het de vrouw geweigerd wordt de staafjes te verwijderen.

Wij zijn er dan ook bezorgd over dat een anticonceptivum met voldoende bijwerkingen om voor westerse vrouwen een middel van laatste keus te zijn op grote schaal in gezinsplanningprogramma's in derde-wereldlanden wordt toegepast, terwijl juist deze vrouwen in een situatie verkeren waarin voor behandeling van complicaties adequate hulp dikwijls afwezig is.

Amsterdam, juli 1990,

Tijdens het bestuderen van de literatuur en het schrijven van het artikel ‘Norplant’ zijn wij er ons voortdurend van bewust geweest hoe rampzalig de toepassing van Norplant kan uitpakken voor vrouwen in de derde-wereldlanden, zeker nu het middel op grote schaal naar de gezinsplanningsprogramma's in de ontwikkelingslanden geëxporteerd zal worden.

Wij hebben in ons artikel genoemd aspect buiten beschouwing gelaten en zijn daarom bijzonder blij met de ingezonden brief van de WEMOS-artsen waarin het probleem Norplant in de derde wereld op voortreffelijke wijze wordt aangegeven en toegelicht.