Het toestemmingsgesprek voor orgaandonatie

Leiden, april 1993,

Het artikel van Op de Coul (1993; 709-11) geeft ons aanleiding tot de volgende reactie. De meeste artsen en verpleegkundigen ervaren het vragen van toestemming voor orgaandonatie inderdaad als een belasting. Voor nabestaanden van potentiële donors is het geven van toestemming voor donatie vaak een moeilijke beslissing. Het weigeringspercentage is in Nederland dan ook ten minste 25-30, maar vermoedelijk zelfs hoger, omdat niet alle weigeringen worden gerapporteerd.

Dit probleem werd ook door de Stichtingen Eurotransplant en Bio Implant Services te Leiden gesignaleerd. Daarom hebben deze organisaties, tezamen met psychologen van de Rijksuniversiteit Limburg, de transplantatiecoördinator van de regio Maastricht en communicatiedeskundigen, een educatieprogramma voor artsen en verpleegkundigen ontwikkeld. In dit programma wordt aandacht besteed aan communicatieve vaardigheden met betrekking tot het ‘slecht nieuws’-gesprek, het omgaan met rouwreacties en het vragen om orgaan- en weefseldonatie. Aan deze onderwerpen wordt in de opleiding tot arts of verpleegkundige te weinig aandacht besteed. Communicatieve vaardigheden kunnen veel artsen en verpleegkundigen zichzelf in de praktijk aanleren, veelal met vallen en opstaan. Training in deze vaardigheden kan dit leerproces aanmerkelijk versnellen.

Het educatieprogramma, getiteld ‘The european donor hospital education programme’ (EDHEP), bestaat uit een intensieve eendaagse workshop, waarin gebruik gemaakt wordt van video's, presentaties en oefeningen, waaronder rollenspelen met ‘simulatienabestaanden’. De workshops worden gegeven door psychologen gespecialiseerd in vaardigheidstraining. EDHEP is vooral gericht op assistent-geneeskundigen Neurologie en assistent-geneeskundigen en verpleegkundigen werkzaam op de afdeling Intensive Care. Medische specialisten van de genoemde afdelingen en personen werkzaam op afdelingen waar veel potentiële weefseldonors overlijden, kunnen ook deelnemen.

In Nederland vinden nu jaarlijks ongeveer 12 van deze cursussen plaats. Vele Europese landen hebben EDHEP inmiddels overgenomen en succesvol geïmplementeerd.

Tilburg, april 1993,

Ik dank de collegae Jager, Cohen, Blok en Van Dalen bijzonder voor hun zeer nuttige informatie. Dat het belangrijk is om aan het toestemmingsgesprek voor orgaandonatie meer aandacht tijdens de opleiding tot neuroloog te besteden is door mij ook in het betreffende artikel benadrukt, doch vanzelfsprekend geldt dit ook voor verpleegkundigen. Het is te hopen dat het door de briefschrijvers genoemde programma ook in ons land veel aandacht zal krijgen.