Behandeling van fimosis zonder circumcisie en reconstructie van het preputium na circumcisie

Amsterdam, november 2005,

Collega’s Nicolai en Meek wijzen er terecht op dat circumcisie vaak achterwege kan blijven bij de behandeling van een te nauwe voorhuid van de penis (2005:2446-9). Bij jongetjes blijkt het aanbrengen van corticosteroïdcrème succesvol en indien succes uitblijft, wordt (op oudere leeftijd) verwijding van de voorhuid met behulp van Z-plastieken aanbevolen. Als alternatief voor de steroïdcrème wil ik attenderen op de mogelijkheid die waterdruk biedt bij jongetjes bij wie verklevingen tussen de voorhuid en glans penis hardnekkig blijven of bij wie de voorhuid te nauw blijft. Met een 5- of 10-ml-spuit (zonder naald) geplaatst in het ‘tuitje’ van de voorhuid kan een ouder of bij voorkeur het jongetje zelf tijdens het baden of douchen de voorhuidzak met enige kracht met lauw water schoonspoelen. Jamin heeft van deze procedure goede resultaten gemeld bij de behandeling van een ontsteking van de voorhuid(zak) en/of glans penis bij kleuters.1 Behalve bij balanitis heb ik ook gunstige resultaten geconstateerd of vernomen nadat ik ouder en patiëntje de procedure had gedemonstreerd in het geval dat de voorhuid niet of nauwelijks over de glans penis kon worden teruggetrokken. Een recente zoekactie in PubMed laat zien dat deze ‘waterdrukbehandeling’ kennelijk tot de lokale huisartsgeneeskundige folklore behoort.

Daartoe moet waarschijnlijk ook een simpele ingreep gerekend worden die ik talloze malen met succes heb toegepast wanneer het riempje van de voorhuid bij jongemannen te strak bleef ondanks oprekinstructie en wanneer het ook niet ‘van nature’ inscheurde. Een klacht over een te nauwe voorhuid blijkt niet zelden (mede) op een te strak gespannen frenulum te berusten, dat dan bijvoorbeeld ver distaal, vlak achter het ostium urethrae externum, insereert. Six, kno-arts, meldde indertijd het snoeren van de tongriem als alternatief voor het bezwaarlijke klieven.2 Zijn suggestie bracht mij ertoe deze methode ook toe te passen bij het frenulum van de voorhuid in plaats van het bloedige doorsnijden voorheen.3 In de loop van een week blijkt een strak geknoopte draad het frenulum meestal probleemloos te doorsnijden, terwijl het wondbed tegelijkertijd heelt en de restanten van het frenulum ‘vervloeien’ met het binnenblad van de voorhuid. Het insteken van naald en draad verloopt vrijwel onbloedig en is nauwelijks pijnlijk, het knopen wel. Infiltratieanesthesie is echter bezwaarlijk in verband met het ‘opblazen’ van het af te snoeren weefsel. Eventueel kan men vóór de ingreep verdovingscrème laten aanbrengen, al was het maar ter gemoedsrust van de patiënt. Vanzelfsprekend is het snoeren van het frenulum niet doeltreffend wanneer de fimose louter op een te nauwe voorhuid berust.