Een dwarsdoorsnede-onderzoek

Frequentie en kenmerken van gebruik van morfine in de stervensfase

Onderzoek
Abstract
Agnes van der Heide
Johannes J.M. van Delden
Eric Geijteman
Lia van Zuylen
Paul M. van der Maas
Bregje D. Onwuteaka-Philipsen
Leestijd
14 minuten
Citeren

Artikel

Inleiding

Sinds 1990 wordt in Nederland eens in de 5 jaar onderzoek gedaan naar medische beslissingen rond het levenseinde: het sterfgevallenonderzoek. Het handelen van een arts wordt in dit onderzoek als euthanasie geclassificeerd als deze aangeeft dat het overlijden van een patiënt het gevolg was van een middel dat werd…

Auteursinformatie

Erasmus MC, Rotterdam.

Afd. Maatschappelijke Gezondheidszorg: prof.dr. A. van der Heide, arts-epidemioloog; drs. E. Geijteman, arts; prof.dr. P.J. van der Maas, arts.

Afd. Interne Oncologie: dr. L. van Zuylen, internist-oncoloog.

Universitair Medisch Centrum Utrecht, Julius Centrum voor Gezondheidswetenschappen en Eerstelijnsgeneeskunde, Utrecht.

Prof.dr. J.J.M. van Delden, verpleeghuisarts.

Vrije Universiteit medisch centrum, afd. EMGO+, Amsterdam.

Prof.dr. B.D. Onwuteaka-Philipsen, gezondheidswetenschapper.

Contact prof.dr. A. van der Heide (a.vanderheide@erasmusmc.nl)

Verantwoording

Belangenconflict: een formulier met belangenverklaring is beschikbaar bij dit artikel op www.ntvg.nl (zoeken op A6857; klik op ‘Belangenverstrengeling’). Financiële ondersteuning: voor dit onderzoek ontvingen de auteurs subsidie van ZonMw.
Aanvaard op 11 december 2013

Auteur Belangenverstrengeling
Agnes van der Heide ICMJE-formulier
Johannes J.M. van Delden ICMJE-formulier
Eric Geijteman ICMJE-formulier
Lia van Zuylen ICMJE-formulier
Paul M. van der Maas ICMJE-formulier
Bregje D. Onwuteaka-Philipsen ICMJE-formulier
Reacties

Er wordt vaak gedacht en gemeld dat morfine het levenseinde bespoedigd. Ik vraag me af of daar enig wetenschappelijk bewijs voor of dat dit een idee fixe is.

Welk mechanisme zou aan een versneld levenseinde ten grondslag liggen? De enige optie die in het artikel genoemd wordt is ademdepressie. In ruim 30 jaar toepassen van normale doseringen  (starten met 20 tot 30 mg per dag, soms ophogen tot 60 mg per dag) heb ik geen echte adendepressies gezien. Wel Cheyne Stokes ademen maar die zie ik ook voor de start met morfine of zonder morfine. 

Mijn ervaring (niet wetenschappelijk onderzocht) is juist dat patiënten door lage doseringen morfine ontspannen en mogelijk door afname van de strijd minder snel (maar meer comfortabel) overlijden. Het is interessant om te onderzoeken of het idee van bespoedigen van het levenseinde klopt. 

 

PDF Frijns, specialist ouderengeneeskunde, Sevagram, Heerlen

Gratis Ask NTVG uitproberen?

Maak met 2 klikken een gratis account aan

Account aanmaken

Heb je al een account of een abonnement? Inloggen

Altijd toegang tot alle publicaties van het NTVG?

Abonneer vandaag nog!

Online toegang tot alle artikelen
Gepersonaliseerde alerts voor artikelen en dossiers
Artikelen voor opleiding en nascholing mét geaccrediteerde toetsen
Onbeperkt luisteren naar de NTVG-podcast
Antwoorden op al je vragen via de AI-toepassing 'Ask NTVG'

Neem het digitaal ntvg abonnement

€ 15,93 per maand!

Ik wil digitaal
NTVG nummer 6 2026
NTVG nummer 7 2026
NTVG nummer 8 2026