Screening bloeddonor is effectief, ondanks leugens

Nienke Fleuren
Citeer dit artikel als: Ned Tijdschr Geneeskd. 2015;159:C2748

De kans dat een Nederlandse bloeddonor hiv heeft, is 0 tot 1,5 per 100.000 donoren per jaar. Ook de incidentie van hepatitis B (0-2,7 per 100.000 ‘donorjaren’), hepatitis C (0-0,5), humaan-T-lymfotroop-virus (HTLV; 0-0,34) en syfilis (0,33-4,6) is laag onder mensen die regelmatig bloed geven. Bij nieuwe bloeddonoren zijn deze getallen hoger, maar nog steeds 6-60 maal lager dan in de algemene Nederlandse bevolking. De selectie en screening van Nederlandse bloeddonoren is daarmee behoorlijk goed, ook in vergelijking met andere landen, concluderen onderzoekers van Sanquin (Transfusion. 2015; online 9 september).

Alle bloeddonoren vullen bij iedere donatie een vragenlijst in over de aanwezigheid van risicofactoren. Wie op basis van die vragenlijst een verhoogd risico heeft op transfusie-overdraagbare infecties, wordt uitgesloten van donatie. Bij de rest neemt Sanquin testen af. Van de 868.095 nieuwe donoren in de periode 1995-2014, testten er 972 (0,11%) positief, waarbij de prevalentie van hepatitis B en C in de loop van de jaren afnam, terwijl syfilis steeds vaker voorkwam. Onder donoren die herhaaldelijk bloed gaven, waren de risico’s nog lager, met 384 bewezen infecties bij circa 18 miljoen donaties.

Uit interviews met de geïnfecteerde donoren blijkt dat zij de screeningsvragenlijst vaak niet goed hadden ingevuld. Ze verzwegen bijvoorbeeld een eerdere syfilisinfectie (n = 91), een ontvangen bloedtransfusie (n = 77), seksueel contact tussen mannen (n = 74) of intraveneus drugsgebruik (n = 34). Wanneer zij van tevoren eerlijk waren geweest, had 22% (nieuwe donoren) tot 28% (herhaalde donoren) van hen geen bloed mogen geven. Opvallend was verder dat 42% van de geïnfecteerde donoren ook achteraf geen risicofactoren meldde. Ed Slot en zijn collega’s vermoeden dat hier sprake is van onderrapportage, door onbegrip of door het bewust verzwijgen van risicogedrag. Overigens is niet onderzocht hoeveel van de totale groep donoren de gezondheidsvragenlijst niet naar waarheid invult.

Reacties