Eenzame ouderen eerder dement
Open

Nieuws
02-06-2015
Esther van Osselen

Ouderen die weinig participeren in de samenleving, minder vaak contact hebben met anderen en zich eenzamer voelen, hebben een verhoogde kans op dementie.

Dat blijkt uit een meta-analyse van 19 cohortstudies met ruim 35.000 ouderen die 2 tot maximaal 15 jaar werden gevolgd (Ageing Res Rev. 2015; online 5 mei). Jisca Kuiper en collega’s van de Rijksuniversiteit Groningen rafelden de sociale relaties van ouderen uiteen in verschillende markers, zoals de omvang van hun sociale netwerk, maatschappelijke participatie, frequentie van sociale contacten, eenzaamheid en tevredenheid met het sociale netwerk.

Vooral weinig sociale contacten (relatief risico (RR): 1,57; 95%-BI: 1,32-1,85), meer eenzaamheid (RR: 1,58; 95%-BI: 1,19-2,09) en minder participatie (RR: 1,41; 95%-BI: 1,13-1,75) gingen gepaard met een hogere kans op dementie. Helaas geven Kuiper en collega’s geen absolute risico’s. De relatieve risico’s zijn vergelijkbaar met reeds bekende risicofactoren voor dementie, zoals laag opleidingsniveau, depressie, gebrek aan lichaamsbeweging, hypertensie, diabetes en roken.

Kuiper en collega’s opperen verklaringen als de ‘use it or lose it’-theorie, die stelt dat intellectuele, sociale en fysieke activiteiten het brein stimuleren. Ook kan eenzaamheid stress veroorzaken, en stimuleren sociale activiteiten mogelijk een gezonde leefstijl. Zij noemen niet de mogelijkheid dat mensen met beginnende dementie sociale interacties uit de weg gaan; dan is de eenzaamheid niet de oorzaak, maar een gevolg van de dementie. Wel noemen de auteurs enkele RCT’s waarin verbetering van het cognitief functioneren werd aangetoond met interventies die sociale relaties van ouderen versterkten. Toekomstig onderzoek zou volgens hen de samenhang tussen verschillende leefstijlfactoren in kaart brengen, waarschijnlijk werken gecombineerde interventies het beste.