Inspanningsgebonden hitteberoerte bij sporters en militairen

Klinische les
24-08-2020
Luuk R. van den Bersselaar, Coen C.W.G. Bongers, Thijs M.H. Eijsvogels, Maria T.E. Hopman, Mark H. van Rijswick, Nick Kruijt, Vincent Peters, Marc M.J. Snoeck en Nicol C. Voermans

Dames en Heren,

Een inspanningsgebonden hitteberoerte (IHB) is een levensbedreigende aandoening waarbij snel medisch handelen van levensbelang is. De kans op overleving en volledig herstel van patiënten met een IHB neemt toe door de patiënt direct te koelen.1 Het is essentieel dat zorgverleners een IHB snel herkennen en adequaat behandelen. Het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde publiceerde eerder over IHB.2,3 Sindsdien is er veel veranderd in de behandeling van IHB, onder andere de introductie van ijsbaden tijdens sportevenementen.

Reacties (1)

Inloggen om een reactie te plaatsen
Jelmer Alsma
19-11-2020 15:27

Enkele onderbelichte punten

Met belangstelling hebben we het artikel van van den Bersselaar en al gelezen, waarin een overzicht wordt geven van inspanningsgebonden hitteberoerte (IHB).

Helaas blijven een aantal punten onderbelicht. Bij IHB geldt het paradigma van 1) vroegtijdige herkenning 2) vroegtijdige beoordeling 3) tijdig en adequaat koelen en 4) snelle initiatie van gespecialiseerde hulp.1

Meestal wordt een slachtoffer met IHB initieel opgevangen en behandeld door omstanders en een slachtoffer is voor herkenning van IHB afhankelijk van hun kennis en kundigheid, en vervolgens van adequate triage door de meldkamer en ambulancediensten. Dit vereist goede scholing voor deze groepen.1 Een patiënt kan zowel warm en zwetend, als koud en klam aanvoelen.1 De eerste beoordeling moet zich richten op bewustzijn en lichaamstemperatuur. Centraal zenuwstelsel disfunctie wordt niet altijd herkent en vereist specifieke aandacht. Rectaal gemeten temperatuur is het meest betrouwbaar, maar is een medische handeling en kan problemen geven aangaande de lichamelijke integriteit.

Bij een mogelijke IHB mag geen tijd verloren gaan met het meten van de temperatuur en moet zo snel mogelijk gestart worden met koelen, waarbij het adagium “eerst koelen, dan transporteren” geldt.1 Binnen 30 min dient de kerntemperatuur < 40°C te zijn. Bij uitstel van koelen blijft de temperatuur langer boven de 40°C, wat meer morbiditeit en mortaliteit geeft.2 Het ijsbad geeft de snelste temperatuurdaling (0.15–0.24°C/min), maar is een voorbehouden handeling en behoeft voldoende bevoegd en bekwaam medisch personeel.3

Bij meerdere marathons, waaronder de Rotterdam marathon, wordt gekoeld met in ijswater gedrenkte handdoeken waarmee het gehele lichaam wordt bedekt.4 Elke 2 minuten worden de handdoeken gewisseld, wat zorgt voor een temperatuurdaling van 0.12–0.16°C/min.5 Deze handeling kan veilig worden uitgevoerd door twee – al dan niet medisch geschoolde – personen, zowel in (medische) posten als op locatie of in een ambulance. Door direct (<10 min) te starten met deze methode wordt de streeftemperatuur net zo snel – of sneller – bereikt dan met het uitgesteld starten met een ijsbad.2

De patiënt in de casus is in de eerste uren niet gekoeld. Een ijsbad was - gezien de noodzakelijke voorbereiding en hoeveelheid medisch personeel - waarschijnlijk geen oplossing. Wij denken dat koelen met in ijswater gedrenkte handdoeken een snelle, adequate en beschikbare behandeling zou zijn geweest.

Samenvattend willen wij het belang vroege herkenning en snelle start van koelen bij IHB benadrukken. Koelen met in ijswater gedrenkte handdoeken kan snel, veilig en op locatie worden ingezet, en we willen het belang van de bekendheid van deze methode onderstrepen. Het ijsbad kan worden overwogen bij grootschalige evenementen met voldoende medisch geschoold personeel, maar er dient direct een alternatief beschikbaar te zijn als de capaciteit tekort schiet. 

1.            Belval LN, Casa DJ, Adams WM, et al. Consensus Statement- Prehospital Care of Exertional Heat Stroke. Prehosp Emerg Care. 2018;22(3):392-397.

2.            Adams WM, Hosokawa Y, Casa DJ. The Timing of Exertional Heat Stroke Survival Starts prior to Collapse. Curr Sports Med Rep. 2015;14(4):273-274.

3.            Kruis" R. EHBO is geen medische hulp. https://www.rodekruis.nl/nieuwsbericht/ehbo-is-geen-medische-hulp-zembla.... Accessed 31-10-2020.

4.            Roberts WO. Exertional heat stroke in the marathon. Sports Med. 2007;37(4-5):440-443.

5.            Heled Y, Rav-Acha M, Shani Y, Epstein Y, Moran DS. The "golden hour" for heatstroke treatment. Mil Med. 2004;169(3):184-186.

 

 

Auteurs:

Namens de Rotterdam Marathon Study Group:

Drs. Amber Hoek, SEH-arts, afdeling Spoedeisende Hulp, Erasmus MC, Rotterdam

Drs. Patrick Krastman, Huisarts, afdeling Huisartsgeneeskunde, Erasmus MC, Rotterdam

Ankie Bultstra, ambulanceverpleegkundige

Eric de Ronde, ambulance verpleegkundige

Janny Koeman, ambulanceverpleegkundige

Kim  Bsc, Morais- Pannekoek BSc, fysiotherapeut

Edwin Huisman MSc, fysiotherapeut

Steven Hofdom, crisiscoördinator

Dr. Jelmer Alsma, internist acute geneeskunde, afdeling Interne Geneeskunde, Erasmus MC, Rotterdam