Artikel
Inleiding
X-gebonden agammaglobulinemie (XLA) is een primaire immuundeficiëntie die veroorzaakt wordt door een mutatie in het gen voor het zogenaamde Bruton-tyrosinekinase (BTK), dat gelegen is op Xq21.3.1 2 De geschatte prevalentie van XLA is ongeveer 10-15 per miljoen jongens.3 De klassieke manifestatie van XLA bestaat uit een nagenoeg…
(Geen onderwerp)
Nijmegen, juni 2004,
Jansen et al. wijzen er in hun artikel op dat niet alle patiënten met X-gebonden agammaglobulinemie (XLA) het klassieke fenotype tonen met ernstige recidiverende luchtweginfecties die veroorzaakt worden door gekapselde bacteriën (2004:1053-6). Zij beschrijven 2 neefjes van wie er één het klassieke fenotype vertoonde en één een lichte vorm.
In de afgelopen decennia nam ik een wellicht nog indrukwekkender variatie in fenotype waar bij 4 patiënten (2 broers en 2 neven) uit een familie met XLA. De eerste patiënt, geboren in 1958, had toen ik hem voor het eerst onderzocht, in 1981, reeds uitgebreide dubbelzijdige bronchiëctasieën. Zijn verdere ziektegeschiedenis werd hierdoor volledig beheerst en ondanks intensieve therapie (met immuunglobulinen en adequate antibiotica) overleed hij in 1995 aan een respiratoire insufficiëntie.
Bij zijn broer, geboren in 1960, werd het ziektebeeld gekenmerkt door recidiverende koortsperioden, welke bleken te berusten op recidiverende Campylobacter jejuni-bacteriëmieën.1 Zijn pulmonale problemen waren beperkt. Hij overleed in 1997, waarschijnlijk als gevolg van een alcoholintoxicatie.
Een neef, geboren in 1961, had eveneens geringe pulmonale problemen. Ook hij kreeg recidiverende C. jejuni-bacteriëmieën met erysipelasachtige huidafwijkingen en een osteomyelitis van de tibia.2 Hij overleed aan een snel progrediënt colorectaal carcinoom in 1991.3
Een andere neef, geboren in 1963, bleek evenals de patiënt beschreven door Jansen et al. enige immuunglobulineproductie te hebben (‘leaky’ fenotype). Met een geringe hoeveelheid immuunglobuline intramusculair bleef hij gedurende vele jaren vrijwel vrij van infecties. De laatste jaren krijgt hij intraveneuze IgG-substitutie en maakt hij het goed.
De hier beschreven ziektegeschiedenissen onderstrepen de boodschap van Jansen et al. dat de klinische manifestaties van XLA zeer sterk kunnen verschillen, waarschijnlijk door een combinatie van additionele genetische factoren en omgevingsinvloeden. Voor de clinicus betekent dit dat het moeilijk is bij een patiënt met XLA een prognose te geven.
Meer JWM van der, Mouton RP, Daha MR, Schuurman RK. Campylobacter jejuni bacteraemia as a cause of recurrent fever in a patient with hypogammaglobulinaemia. J Infect 1986;12:235-9.
Kerstens PJ, Endtz HP, Meis JF, Oyen WJ, Koopman RJ, Broek PJ van den, et al. Erysipelas-like skin lesions associated with Campylobacter jejuni septicemia in patients with hypogammaglobulinemia. Eur J Clin Microbiol Infect Dis 1992;11:842-7.
Meer JWM van der, Weening RS, Schellekens PT, Munster IP van, Nagengast FM. Colorectal cancer in patients with X-linked agammaglobulinaemia. Lancet 1993;341:1439-40.