Een vergelijking tussen de Tzanck-test en de viruskweek bij varicella en herpes zoster

Onderzoek
J.J.E. van Everdingen
Citeer dit artikel als
Ned Tijdschr Geneeskd. 1986;130:1288-9
Download PDF

Het uitstrijkpreparaat volgens Tzanck wordt al tientallen jaren gebruikt als snelle proef bij de diagnostiek van herpesinfecties.1 De cytologische afwijkingen die men hierbij in de keratinocyten van vroegere vesikels en pustels kan vinden, zijn kenmerkend voor herpes simplex-virus- en varicella zoster-virusinfecties: multinucleaire reuzencellen, soms met grote gelobde kernen. Solomon et al. vergeleken de bruikbaarheid van de Tzanck-test met de viruskweek bij 34 patiënten met typische klinische verschijnselen van varicella en herpes zoster.2 Acht patiënten vielen af; twee omdat de Tzanck-test niet te beoordelen was, twee omdat de kweekmedia besmet waren met bacteriën en vier omdat in de cellen herpes simplex-virus groeide in plaats van varicella zoster-virus. Voor de uiteindelijke beoordeling bleven 11 patiënten met varicella en 15 met herpes zoster over. Alle 11 patiënten met vroege verschijnselen van varicella hadden een positieve Tzanck-test, terwijl slechts 7 van hen een positieve kweekuitslag hadden. Van de 15 patiënten met herpes zoster hadden 12 een positieve Tzanck-test, 9 van hen hadden een positieve kweek. De Tzanck-test was vaker positief wanneer het materiaal afkomstig was van een vesikel, zowel bij varicella (100) als bij herpes zoster (90), dan wanneer het was afgenomen van een pustel (respectievelijk 0 en 60). Het aantal pustels was echter te klein om hierop een zekere uitspraak te baseren.

De discrepantie tussen het aantal positieve bevindingen in het directe uitstrijkpreparaat en in de kweek is goed verklaarbaar: de manier van afnemen is verschillend. Voor het preparaat wordt een stevig krabsel van de blaarbodem gebruikt, terwijl er voor de virusisolatie alleen overheen wordt gestreken. Ook voor virusisolatie wordt een betere opbrengst verkregen door krabsel van de blaarbodem te nemen. De conclusie van de schrijvers dat de Tzanck-test voor de diagnostiek van varicella en herpes zoster zeer waardevol is en in ervaren handen zelfs een hogere opbrengst kan hebben dan de viruskweek, komt hiermee op losse schroeven te staan. Bovendien is het aantal patiënten erg klein, zeker gezien het feit dat acht van hen zijn uitgevallen die niet in de uiteindelijke conclusies zijn betrokken. Overigens moet men bedenken dat men met behulp van de Tzanck-test alleen de virale oorzaak van een herpes-achtige aandoening kan bevestigen of uitsluiten. Differentiatie tussen herpes simplex, varicella en herpes zoster is niet mogelijk. Daarom blijft de kweek noodzakelijk.

Literatuur
  1. Folkers E, Oranje AP. Een snelle diagnostische test(Tzanck-test) ter uitsluiting van herpesvirusinfecties bij blaasjes, blarenen pustels. Ned Tijdschr Geneeskd1985; 129: 241-3.

  2. Solomon AR, Rasmussen JE, Weiss JS. A comparison of theTzanck smear and viral isolation in varicella and herpes zoster. ArchDermatol 1986; 122: 282-5.

Gerelateerde artikelen

Reacties