Ecstasy-intoxicatie met fatale afloop bij een 22-jarige man

Sneek, augustus 2007,

Strobbe et al. schrijven over ecstasy-intoxicatie (2007:1690-4). Ik heb moeite met de term ‘intoxicatie’. Intoxicatie is vergiftiging, innemen van vergif. Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal schrijft: ‘Vergif’: ‘stof die, reeds in een relatief kleine hoeveelheid toegediend of ingenomen, de levensfuncties ernstig verstoort of zelfs de dood teweegbrengt’.1 Ik heb in Amsterdam op de afdeling Spoedeisende Hulp van het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis gewerkt toen in de directe nabijheid tienduizenden mensen op een houseparty waren. Wij zagen daar niet één bezoeker van. Ecstasy is bijna nooit een stof die ‘in kleine hoeveelheid de levensfuncties ernstig verstoort’. Maar met Van Dale kennen wij ook de term ‘bijwerking’: ‘werking die naast een verwachte werking optreedt’. De casus van Strobbe et al. voldoet meer aan deze term. Immers, een bloedige colitis ontstaan na inname van een NSAID-tablet noemen wij ook een bijwerking. Als één ecstasytablet een letale ‘intoxicatie’ zou kunnen geven, ontstaat er een grotere druk op meer diagnostiek en eventueel opname na mogelijke inname van ecstasy; er is dan geen veilige toxische dosis meer. Echter, wanneer hyperthermie een bijwerking kan zijn, is er alleen extra noodzaak om bij onderzoek de temperatuur te meten. Dan kan bij normothermie de inschatting zo bescheiden blijven als deze op spoedeisendehulpafdelingen in de praktijk is.

Nijmegen, september 2007,

Collega Schilder vraagt zich af of wij bij de beschreven casus moeten spreken over een ‘bijwerking van ecstasy’ in plaats van over een ‘intoxicatie met ecstasy’.

De term ‘intoxicatie’ is inderdaad een lastig begrip, maar ons inziens was hier wel degelijk sprake van een intoxicatie. In het boek Behandeling van acute vergiftigingen van Meulenbelt et al.1 wordt een omschrijving gegeven van het begrip ‘intoxicatie’ en de auteurs leggen het onderscheid tussen ‘intoxicatie’ en ‘bijwerking’ uit: ‘een intoxicatie (of vergiftiging) kan omschreven worden als een ziektetoestand, veroorzaakt door een exogene stof in een concentratie bij de receptor, die hoger is dan bedoeld. Hierdoor kan de functie van de organen negatief beïnvloed worden. Het klinisch beeld staat dus centraal. In het geval van een “bijwerking” is er sprake van een beoogde concentratie van een verbinding, een geneesmiddel, bij de receptor, waarbij naast het gewenste effect neveneffecten optreden’. Zolang er dus alleen hyperthermie is zonder negatieve beïnvloeding van de organen zou men volgens Meulenbelt et al. mogen spreken van een bijwerking. In dit geval, waarbij de patiënt kwam te overlijden, was er dus sprake van een intoxicatie.

Volgens de definitie van de WHO is een bijwerking ‘iedere schadelijke, niet bedoelde werking van een geneesmiddel dat in de gebruikelijke dosering is toegediend voor de preventie, diagnose of behandeling van een ziekte of aandoening’. Per definitie kunnen daarom onverwachte effecten van bijvoorbeeld genotmiddelen (zoals ecstasy) en gevolgen van een overdosering niet als bijwerking worden aangemerkt. Daarom is de term ‘ecstasy-intoxicatie’ de juiste omschrijving in deze casus.

In het artikel beschrijven wij ook het probleem van de onvoorspelbaarheid van het ontstaan van ernstige bijwerkingen van ecstasy met verwijzingen naar literatuur, waarbij er geen dosisafhankelijke relatie lijkt te bestaan. Er zijn vaker letale intoxicaties beschreven na inname van 1 tablet. Noodzaak om de temperatuur te meten bij onderzoek is er altijd.