De prognostische waarde van circulerende cytokinen bij patiënten met sepsis

Onderzoek
R.G.J. Westendorp
Citeer dit artikel als
Ned Tijdschr Geneeskd. 1996;140:103
Download PDF

Circulerende cytokinen zoals tumornecrosisfactor (TNF) en interleukine-1? (IL-1?) vormen een onderdeel van de gastheerrespons op aanwezige micro-organismen en zouden een belangrijke rol spelen in de pathogenese van sepsis. Naast de toegenomen concentratie van deze pro-inflammatoire mediatoren bij patiënten met sepsis is ook een toename beschreven van de concentratie van natuurlijke antagonisten zoals de interleukine-1-receptorantagonist (IL-1ra), oplosbare TNF-receptoren (sTNF-R) en anti-endotoxine-kernantilichamen. De hoge plasmaspiegel van deze cytokinen in de acute fase van het ziektebeeld hebben geleid tot de ontwikkeling van monoklonale antilichamen die in staat zijn de circulerende pro-inflammatoire cytokinen te binden en daarmee de sterfte mogelijk te verlagen. Deze behandelingen hebben tot nu toe echter geen gunstig resultaat opgeleverd, reden voor een aantal afdelingen voor intensieve zorg om de betekenis van pro- en anti-inflammatoire cytokinen opnieuw te bestuderen.1 Gedurende een periode van 16 maanden namen de onderzoekers bij 146 patiënten met sepsis bloedmonsters af bij opname en op gezette tijden daarna. De patiënten werden gevolgd tot aan het overlijden of ten minste gedurende een periode van 30 dagen.

Van de 146 patiënten kwamen er 71 (49) te overlijden. De plasmaconcentraties van de pro-inflammatoire cytokinen TNF en IL-1? waren beduidend hoger bij de patiënten met shock. De plasmaconcentraties van de anti-inflammatoire cytokinen sTNF-R55 en sTNF-R75 en van IL-1ra waren eveneens beduidend hoger. Deze bevindingen komen overeen met die uit vele eerdere publikaties. Opmerkelijk is dat de hoogte van de proinflammatoire cytokinen TNF en IL-1? geen voorspellende waarde bleek te hebben voor de sterfte 30 dagen na opname. Tegen de verwachting in blijkt bij de patiënten die komen te overlijden juist een anti-inflammatoir cytokinenprofiel te overheersen. Bij hen worden in de acute fase van de ziekte de hoogste concentraties van circulerende TNF-receptoren gemeten. Slechts bij enkele patiënten ontstaat een depletie van endotoxine-bindende antilichamen.

De auteurs suggereren dat deze resultaten een verklaring vormen voor de slechte behandelingsresultaten van antilichamen gericht tegen endotoxinen en TNF. De huidige strategie om bij patiënten met sepsis de gastheerrespons af te remmen dient dan ook te worden heroverwogen. Veel meer inzicht in de bijdrage van pro- en anti-inflammatoire cytokinen aan de pathogenese van sepsis is nodig alvorens gerichte immunomodulerende behandelingen kunnen worden ontwikkeld.

Literatuur
  1. Goldie AS, Fearon KCH, Ross JA, Barclay GR, Jackson RE,Grant IS, et al. Natural cytokine antagonists and endogenous antiendotoxincore antibodies in sepsis syndrome. JAMA 1995;274:172-7.

Gerelateerde artikelen

Reacties