De anatomische les van dr. Nicolaes Tulp door Rembrandt (1632) en de bevindingen bij de dissectie van de onderarm van een kadaver: anatomische discrepanties
Open

Onderzoek
16-12-2006
F.F.A. IJpma, R.C. van de Graaf, J-P.A. Nicolai en M.F. Meek

Doel.

Vergelijking van De anatomische les van dr. Nicolaes Tulp door Rembrandt (1632) en de bevindingen bij de dissectie van de onderarm van een kadaver.

Opzet.

Beschrijvend.

Methode.

De linker onderarm van een kadaver van een 41-jarige, blanke man werd ontleed, waarbij foto’s in verschillende stadia van de dissectie werden gemaakt. De anatomische structuren in het originele schilderij en gedurende de dissectie werden beschreven en vergeleken. Verschillende structuren werden verplaatst om de anatomische structuren zoals afgebeeld in het schilderij te reproduceren.

Resultaten.

Dissectie toonde 4 anatomische verschillen in vergelijking met Rembrandts schilderij: (a) de spierbuik die is afgebeeld op de proximale en ulnaire zijde van de onderarm in het schilderij werd bij dissectie niet waargenomen; het doorsnijden van de insertie van de M. flexor carpi radialis en het verplaatsen van deze spier naar de locatie van de spierbuik bood de mogelijkheid om de M. flexor digitorum superficialis op te tillen en de spierbuik te reproduceren; (b) Tulp tilt op het schilderij alleen de M. flexor digitorum superficialis op, maar in het schilderij werd een vergroot spiervolume in de tang waargenomen in vergelijking met de dissectie; (c) er werd een positiewisseling vastgesteld van de spierbuiken naar de wijsvinger-pink en de ringvinger-middelvinger van de M. flexor digitorum superficialis; (d) de longitudinale, witte structuur aan de pinkzijde in het schilderij werd bij de dissectie niet waargenomen. Mogelijk gaat het om een anatomische variant van de N. ulnaris.

Conclusie.

De anatomische kenmerken in het schilderij konden niet worden gereproduceerd door dissectie van een onderarm van een kadaver.

Ned Tijdschr Geneeskd. 2006;150:2756-65