Cholestase in de zwangerschap

Onderzoek
A.K. Depla
Citeer dit artikel als
Ned Tijdschr Geneeskd. 1987;131:372-3
Download PDF

Jeuk is het belangrijkste symptoom van intrahepatische cholestase in de zwangerschap, die zich meestal voordoet in het laatste trimester en die enkele uren tot dagen na de bevalling verdwijnt. Een klein deel van de zwangeren wordt geel. Zwangerschapscholestase wordt beschouwd als een zeldzame aandoening met een prevalentie van minder dan 1, behalve in Chili (12-22), Bolivia (9) en de Scandinavische landen (2-3), hetgeen wijst op een genetische predispositie.1 De aandoening is niet altijd onschuldig, gezien het verhoogde voorkomen van vroeggeboorte en dysmaturiteit,2 en van ‘fetal distress’ en vruchtdood.3 Bij laboratoriumonderzoek en histologisch onderzoek worden slechts aspecifieke veranderingen gevonden, passend bij een milde cholestase.1 Al vele jaren heeft men bij deze aandoening speciale belangstelling voor de galzuren.34 Tijdens een normale zwangerschap is de totale concentratie van galzuren in het bloed gelijk aan die van gezonde, niet-zwangeren met een relatieve toename van cholzuur en een afname van chenodeoxy- en deoxycholzuur. Bij zwangeren met cholestase zijn 10 tot 100-voudige verhogingen in de concentratie galzure zouten in het bloed beschreven45 met een relatief sterke stijging van het cholzuur.34 Het is nog onduidelijk of de verhoogde concentratie galzuren alleen een gevolg is van cholestase en of deze de oorzaak zijn van jeuk.

Onlangs werden de resultaten gepubliceerd van een eerste prospectief onderzoek bij 297 zwangeren in Australië.5 Bij hen werd in het bloed het glycineconjugaat van cholzuur 2 uur na een ontbijt met 18 gram vet bepaald bij een zwangerschapsduur van 15, 26, 32, 36 en 38 weken. Jeuk werd pas beschouwd als een symptoom, wanneer deze klacht tijdens ten minste 2 controlebezoeken geuit werd. De mediane waarde van het cholylglycinegehalte in het serum in de totale groep zwangeren toonde een geleidelijke, statistisch significante stijging van 0,3 µmoll vroeg in de zwangerschap tot 0,7 µmoll bij een voldragen zwangerschap. Ondanks deze stijging bevonden de mediane waarden zich binnen de normale spreiding (0-1,5 µmoll). Binnen de totale groep kon echter een ‘cholestatische groep’ worden onderscheiden. Deze bestond uit 31 zwangeren bij wie een cholylglycinespiegel werd gemeten die bij herhaling hoger was dan 2 of eenmalig hoger dan 3 µmoll. In deze groep steeg het cholylglycinegehalte abrupt aan het begin van het derde trimester met een even abrupte daling na de bevalling. Bij al deze patiënten bleven het ?GT- en bilirubinegehalte van het bloed normaal en waren alleen de SGOT-, SGPT- en cholesterolwaarden statistisch significant vaker verhoogd (bij resp. 16, 19 en 42). Cholestase van de zwangerschap, gedefinieerd als een verhoogd cholylglycinegehalte van het bloed, kwam dus meer voor dan men dacht. Jeuk kwam in deze subgroep statistisch significant vaker voor (48) in vergelijking met de groep niet-cholestatische zwangeren (20). Bij een kwart van alle zwangeren bleek jeuk een hinderlijk symptoom, hoewel bij het merendeel van hen geen cholestase werd aangetoond. Bij slechts 5 waren cholestase en jeuk beide aanwezig. In deze groep zou behandeling met cholestyramine zinvol kunnen zijn. Met de bepaling van het cholylglycinegehalte (en (of) andere galzuren?) in het bloed na de maaltijd zou deze subgroep kunnen worden opgespoord.

Literatuur
  1. Reyes H. The enigma of intrahepatic cholestasis ofpregnancy: lessons from Chile. Hepatology 1982; 2: 87-96.

  2. Johnston WG, Baskett TF. Obstetric cholestasis. A 14 yearreview. Am J Obstet Gynecol 1979; 133: 299-301.

  3. Laatikainen T, Ikonen E. Serum bile acids in cholestasisof pregnancy. Obstet Gynecol 1977; 50: 313-8.

  4. Sjövall K, Sjövall J. Serum bile acid levels inpregnancy with pruritus. Clin Chim Acta 1966; 13: 207-11.

  5. Lunzen M, Barnes P, Byter K, O'Hallovan M. Serum bileacid concentrations during pregnancy and their relationship to obstetriccholestasis. Gastroenterology 1986; 91: 825-9.

Gerelateerde artikelen

Reacties