Addisoncrisis ondanks behandeling bijnierinsufficiëntie

Marjolein Swart
Citeer dit artikel als
Ned Tijdschr Geneeskd. 2015;159:C2685

Addisoncrisis komt nog altijd voor bij patiënten met bijnierschorsinsufficiëntie. Een crisis wordt meestal uitgelokt door gastro-enteritis of andere infecties, vooral bij patiënten met comorbiditeit, bijvoorbeeld een cardiale of neurologische aandoening of kanker. Dat melden Lisanne Smans (UMC Utrecht) en haar collega’s in Clinical Endocrinology (2015; online 24 juli 2015). Er is sprake van een addisoncrisis wanneer de insufficiënte bijnier niet kan voldoen aan de grotere behoefte aan cortisol van een patiënt met stress of pijn. Dit kan leiden tot een levensbedreigende situatie. Smans en collega’s brachten de incidentie en de risicofactoren voor addisoncrisis in kaart bij Nederlanders met een vorm van bijnierinsufficiëntie.

De onderzoekers keken terug in de dossiers van de 458 patiënten die in de periode 1980-2010 in het UMC Utrecht de diagnose ‘bijnierinsufficiëntie’ hadden gekregen. Er waren 111 patiënten met primaire, 319 patiënten met secundaire en 28 patiënten met tertiaire bijnierinsufficiëntie. 424 patiënten gebruikten ten minste 2-3 keer per dag hydrocortison of cortisonacetaat. Slechts 4% gebruikte prednison of dexamethason.

De auteurs vonden 357 gevallen van bijniercrisis in de dossiers. Patiënten met een primaire vorm van bijnierinsufficiëntie hadden 5,2 crisissen per 100 persoonsjaren (95%-BI: 4,3-6,3). Bij patiënten met een secundaire vorm bedroeg dit 3,6 crisissen per 100 persoonsjaren (95%-BI: 3,1-4,1) en patiënten met een tertiaire vorm hadden 15,1 crisissen per 100 persoonsjaren (95%-BI: 11,0-19,9). Van alle patiënten had 58% geen crisis doorgemaakt, kreeg 35% 1 of 2 crisissen en had 7% te maken met meerdere crisissen. Infectie was de meest voorkomende uitlokker, gevolgd door het stoppen met glucocorticoïden of het verlagen van de dosis. Cardiale, neurologische of pulmonale comorbiditeit en kanker gaven een significant hoger risico op een addisoncrisis, terwijl crisissen minder vaak voorkwamen bij patiënten die cortisonacetaat gebruikten.

De onderzoekers laten met deze getallen zien dat de chronische behandeling van patiënten met bijnierschorsinsufficiëntie nog altijd beter kan.

Gerelateerde artikelen

Reacties