Rijgeschiktheid

Met interesse heb ik uw artikel over rijgeschiktheid gelezen. Fijn om te zien dat er aandacht wordt besteed aan dit onderwerp. Mijn naam is Amber Hofstede en ik werk als apotheker bij het Geneesmiddel Informatie Centrum (GIC) van de KNMP. Vanuit die rol ben ik onder andere betrokken bij de contra-indicatie Verkeersdeelname en dus ook het opstellen van rijvaardigheidsadviezen voor geneesmiddelen.

Tijdens het lezen viel mij een formulering op in de paragraaf 'Bij welke medicatie moet je alert zijn op de rijgeschiktheid en waarom?'. Daar staat:

"Geneesmiddelen in de categorie 0, I en II beïnvloeden de rijvaardigheid niet."

Deze formulering is echter niet correct. Alleen geneesmiddelen in categorie 0 hebben geen relevante invloed op de rijvaardigheid. Geneesmiddelen in categorie I en II kunnen de rijvaardigheid wel beïnvloeden, respectievelijk in geringe of matige mate. Dit sluit ook aan bij de verdere toelichting van de categorie-indeling in het artikel.

Ik wilde dit graag onder uw aandacht brengen. Mocht het artikel nog kunnen worden aangepast, dan zou dat zeer gewaardeerd worden om eventuele misverstanden bij lezers te voorkomen.

In de praktijk had ik een patiënt, die reed op een taxibusje voor kinderen. Ik wist dat hij dronk, sterker nog zijn CDT was 10%. Allereerst de patiënt aangesproken dat dit gevaarlijk was. Overleg gehad met de KNMG, die niet verder kwam dan in gesprek gaan met de patiënt. Uiteindelijk CBR gebeld: ook hier geen beter advies dan in gesprek gaan met de patiënt en zo nodig de politie te alarmeren bij het zien van gevaarlijk rijgedrag (tijdens het spreekuur?). In deze ongemakkelijke situatie toch de rol van de dominante huisarts aangenomen en gedreigd hem aan te geven als hij zijn drinken niet zeer sterk zou reduceren. Afgesproken wekelijks zijn CDT te controleren tot "normale" waarden. Hij liet zich gezeggen en er zijn gelukkig geen ongelukken gebeurd. Mijn les is dat je bij dit soort problemen niets aan het CBR hebt; zij lijken te ver van de werkelijkheid af te staan. Dus maar beter bluffen.

Met belangstelling lazen wij het artikel "10 vragen over rijgeschiktheid" van Davidse et al. (D99123). Het is een waardevolle praktische bijdrage om te beoordelen wanneer rijvaardigheid in het gedrang komt en hoe te handelen bij problemen. Wij missen in het artikel de problematiek die speelt bij mensen met ADHD die hun stimulerende medicatie volgens voorschrift gebruiken.  

Er is een groeiende groep mensen die stimulantia gebruikt in het kader van ADHD. Stichting Farmaceutische kengetallen meldt recent dat het aantal volwassenen met dexamfetamine toenam van 32.000 naar 36.000 (+13%) en bij methylfenidaat van 111.000 naar 123.000. De literatuur laat zien dat stimulantia de rijprestatie bij ADHD-patiënten kunnen verbeteren (Cox et al. 2000, 2004a; lisdexamfetamine-studie, 67% minder botsingen bij goed ingesteld medicatie). Tegelijk is het bewijs grotendeels gebaseerd op simulaties en kleine steekproeven. Wij zijn van mening dat het voor volwassenen met ADHD en hun behandelaren duidelijk moet zijn dat medicatie kan helpen, maar geen garantie is voor rijgeschiktheid, met name wanneer de medicatie is uitgewerkt aan het einde van de dag. Zonder dit onderscheid bestaat het risico dat zowel over- als onderbeoordeling optreedt.

Bij verkeerscontroles waarbij wordt gekeken naar recreationele drugs wordt gecontroleerd op amfetaminen in het speeksel. Wanner deze test inderdaad amfetamine gebruik aantoont wordt er bloed afgenomen en opgestuurd naar het NFI dat vervolgens bepaalt of de bloedconcentratie past bij de voorgeschreven ADHD medicatie, om zo recreationeel gebruik (straattaal speedgebruik) naast de therapeutische medicatie uit te sluiten. De persoon met ADHD wordt daarbij dus verantwoordelijk voor zijn of haar bloed concentratie . De overheid eist vanzelfsprekend dat er niet ook sprake is van alcohol of sporen van cannabis, dan volgt zeker een sanctie.

De mensen die op vergelijkbare manier worden ingesteld op methylfenidaat blijven gevrijwaard van deze juridische procedure, er wordt niet naar methylfenidaat gekeken als een gevaarlijk medicijn, waarmee er dus een eerste keus behandeling wordt opgedrongen die niet voor iedereen optimaal is.