Zijn diagnostische fouten te vermijden?

Opinie
Rijk O.B. Gans
Citeer dit artikel als
Ned Tijdschr Geneeskd. 2018;162:D3212
Abstract

Met de publicatie van het rapport ‘To err is human’ is patiëntveiligheid als belangrijk onderwerp voor de gezondheidszorg op de kaart gezet.1 In Nederland is dit rapport aanleiding geweest tot de introductie van het zogenoemde veiligheidsmanagementsysteem en inmiddels rapporteert het NIVEL met enige regelmaat uitkomsten van dossieronderzoek naar potentieel vermijdbare schade in Nederlandse ziekenhuizen, de ‘Monitor zorggerelateerde schade’.2 Recentelijk is dit rapport voor de 4e keer uitgebracht. Daarbij is duidelijk geworden dat er weinig tot geen vooruitgang wordt geboekt. Bijna 5% van de patiënten ervaart potentieel vermijdbare schade en bij ruim 3% van de patiënten heeft potentieel vermijdbare schade bijgedragen aan het overlijden in het ziekenhuis.3

Fouten rondom het diagnostische proces leveren een substantiële bijdrage aan de potentieel vermijdbare schade. Geschat wordt dat 1 op de 20 patiënten gedurende 1 jaar poliklinische zorg één of meer diagnostische fouten ervaart en statusonderzoek suggereert dat diagnostische fouten verantwoordelijk zijn voor bijna een vijfde van de vermijdbare schade in het ziekenhuis.4 Specialismen als interne geneeskunde en spoedzorg tonen de hoogste frequenties diagnostische fouten, wat ongetwijfeld te maken heeft met het brede spectrum aan problemen en aandoeningen waarmee deze specialisten worden geconfronteerd en met de complexe besluitvorming, die zeker bij acute geneeskunde onder tijdsdruk moet plaatsvinden.

Oorzaken van diagnostische fouten

Diagnostiekgerelateerde fouten zijn soms systeemgerelateerd, zoals technische fouten, problemen met apparatuur of organisatorische gebreken. Een belangrijk deel is echter het gevolg van cognitieve fouten, die soms berusten op het ontbreken van kennis, maar veel vaker op fouten in klinisch redeneren of op een onjuiste verificatie van de diagnose.5

Auteursinformatie

Universitair Medisch Centrum Groningen, afd. Interne Geneeskunde: prof.dr. R.O.B. Gans, internist.

Contact R.O.B. Gans (r.o.b.gans@umcg.nl)

Belangenverstrengeling

Belangenconflict en financiële ondersteuning: geen gemeld.

Auteur Belangenverstrengeling
Rijk O.B. Gans ICMJE-formulier
Check, check, cross-check: veiliger werken op de SEH

Gerelateerde artikelen

Reacties

marinus
vermeulen

Iedereen weet dat diagnostische fouten niet zijn te vermijden. De neuroloog Jansen Steur stond vijf jaar geleden voor de rechtbank te Almelo omdat hij diagnostische fouten had gemaakt. Van 7500 dossiers van zijn patiënten waren er 13 verdacht voor een diagnostische fout. Het Openbaar Ministerie vond dit genoeg om een strafzaak te beginnen. Volgens forensisch psycholoog Merckelbach had Jansen Steur crimineel veel fouten gemaakt. Door de rapporten van NIVEL weten we nu dat in 7500 dossiers 375 fouten zijn te verwachten. Goed om te weten als een arts weer voor de strafrechter komt te staan. 

Rien Vermeulen, emeritus hoogleraar neurologie