Onderzoekscentrum Patiëntveiligheid, VU medisch centrum, EMGO Instituut, Amsterdam en Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg (NIVEL), Utrecht.
Dr. C. Wagner, fysiotherapeut en socioloog; drs. M. Zegers, gezondheidswetenschapper en epidemioloog; dr. M.C. de Bruijne, medisch informatiekundige en epidemioloog.
*Een klein deel van dit onderzoek werd eerder als rapport gepubliceerd (www.onderzoekpatientveiligheid.nl/rapport.pdf).1
Verantwoording
A.S.N. Hirzalla, dr. G. de Keizer en A.U.C.C. Nooteboom, chirurgen, dr. H. Asscheman en dr. K.J. Roozendaal, internisten, hadden inbreng bij de totstandkoming van dit artikel. Zij leverden als inhoudsdeskundige en adviseur een belangrijke bijdrage aan de nadere analyse en interpretatie van de in de dossierstudie gevonden chirurgische onbedoelde zorggerelateerde schade.
Belangenconflict: geen gemeld. Financiële ondersteuning: het onderoek is geïnitieerd door de Orde van Medisch Specialisten en financieel mogelijk gemaakt door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
Aanvaard op 3 december 2008
Patiëntveiligheid
Goed dat er kritisch gekeken wordt naar verbeterpunten. Goede zorg staat of valt met de inzet en betrokkenheid van de specialisten en verpleegkundigen, maar de randvoorwaarden zijn en blijven essentieel. Helaas mis ik in het artikel de kans op vermijdbare schade bij nachtelijke ingrepen. Er zijn studies die aantonen dat nachtelijke ingrepen een 2,5 maal zo grote kans op complicaties hebben (en dus ook op schade die eventueel vermijdbaar is). Het onnodig 's nachts opereren heeft dus een zeer grote impact op complicatiecijfers; dat is ook wel heel logisch als we naar de aanbevelingen uit het artikel kijken. Als de ingreep veilig tot de volgende dag kan worden uitgesteld, dan kan beter voorbereid - met zo nodig extra diagnostiek en de meest deskundige cq. ervaren collega - goed voorbereid, volgens de richtlijnen en niet gehaast of vermoeid geopereerd worden. Vanzelfsprekend is er een aantal ingrepen dat echt geen uitstel duldt; echter dat zijn er minder dan soms wordt gesuggereerd. Moraal van het verhaal: bied als OK voldoende faciliteiten om veel 'acute' ingrepen overdag te doen en een belangrijke basis voor kwaliteitsverbetering is gelegd.
Franciscus Ziekenhuis, Roosendaal
G.W.H. Hendriks, anesthesioloog