Tolerantie voor lang werkende ß2-agonisten bij astma

Onderzoek
P.J. Sterk
Citeer dit artikel als
Ned Tijdschr Geneeskd. 1993;137:471
Download PDF

?2-adrenerge agonisten per inhalationem zijn uitermate geschikt voor de bestrijding van acute bronchoconstrictie. Onderhoudsbehandeling met deze medicatie is echter onlangs in verband gebracht met een ongunstig beloop van astma.1 Het is onbekend of dit causaal is, maar beter inzicht in de lange-termijneffecten van ?2-agonisten is dringend gewenst, gezien de introductie van nieuwe, lang werkende preparaten. Cheung et al. uit Leiden onderzochten het effect van 8 weken onderhoudsbehandeling met de langwerkende ?2-agonist salmeterol (2 dd, 50 µg, dosis-aërosol) in een parallel, placebo-gecontroleerd onderzoek bij 24 patiënten met een lichte vorm van astma.2 Het effect van salmeterol werd beoordeeld aan de hand van 4 uitkomstvariabelen: de uitgangswaarde van de longfunctie (geforceerd expiratoir volume in 1 s; FEV1) gemeten zonder medicatie, voor en na het onderzoek, de mate van bronchiale hyperreactiviteit voor methacholine, voor en na het onderzoek, het bronchusverwijdend effect van salmeterol, voor en tijdens het onderzoek (na uitwas van de onderhoudsmedicatie), en de bescherming tegen door methacholine geïnduceerde bronchoconstrictie, voor en tijdens het onderzoek. De uitgangswaarde van de longfunctie werd door 8 weken salmeterol niet significant beïnvloed (p = 0,09), evenmin als de mate van bronchiale hyperreactiviteit (p = 0,15). Het bronchusverwijdende effect van het middel bleef gedurende het onderzoek constant. De bescherming tegen door methacholine opgewekte bronchoconstrictie nam echter sterk af (p

Deze bevindingen geven allereerst aan dat de lang werkende ?2-agonist salmeterol ook tijdens onderhoudstherapie een goede bronchusverwijder is. Dit bevestigt de resultaten van eerdere onderzoekingen. Het middel lijkt op de lange termijn geen invloed te hebben op de uitgangswaarde van de longfunctie en de achterliggende mate van bronchiale hyperreactiviteit. Wel blijkt een sterke tolerantie te bestaan voor de beschermende werking van salmeterol tegen bronchoconstrictoren. Dit is inmiddels voor door inspanning opgewekte obstructie bevestigd, en kan berusten op een daling in aantal, of intracellulaire ontkoppeling van ?-receptoren in de luchtwegen. Blijkbaar is functioneel antagonisme (bescherming tegen prikkels) hiervoor gevoeliger dan bronchusverwijding. Deze resultaten kunnen betekenen dat astmapatiënten tijdens monotherapie met lang werkende ?2-agonisten onvoldoende beschermd worden tegen bronchoconstrictieve prikkels. Of dit ook van invloed is op het klinische beloop van de ziekte is nog onbekend. Tevens dient onderzocht te worden of de tolerantie kan worden voorkomen door gelijktijdige onderhoudsbehandeling met inhalatiesteroïden.

Literatuur
  1. Sterk PJ, Bel EH, Vandenbroucke JP. Astma: theorie enpraktijk, anno 1992. Ned TijdschrGeneeskd 1992; 136: 451-5.

  2. Cheung D, Timmers MC, Zwinderman AH, Bel EH, Dijkman JH,Sterk PJ. Long-term effects of a long-acting β2-adrenoceptoragainst, salmeterol, on airway hyperresponsiveness in patients with mildasthma. N Engl J Med 1992; 327: 1198-203.

Gerelateerde artikelen

Reacties