*Dit onderzoek werd eerder gepubliceerd in British Journal of Dermatology (2011;165:1058-65), met als titel ‘Teledermatology applied following patient selection by general practitioners in daily practice improves efficiency and quality of care at lower costs’. Afgedrukt met toestemming van Wiley Blackwell.
Academisch Medisch Centrum/Universiteit van Amsterdam, Amsterdam.
Afd. Huidziekten: J.P. van der Heijden, MSc, onderzoeker (tevens: KSYOS TeleMedisch Centrum, Amstelveen); dr. Ph.I. Spuls, dermatoloog.
Afd. Klinische Informatiekunde: dr. N.F. de Keizer, onderzoeker.
KSYOS TeleMedisch Centrum, Amstelveen.
Dr. L. Witkamp, dermatoloog en directeur.
Verantwoording
Belangenconflict: J.P. van der Heijden is werkzaam bij KSYOS TeleMedisch Centrum, L. Witkamp is directeur van KSYOS TeleMedisch Centrum, Ph. Spuls ontving financiële ondersteuning voor onderzoek van ZonMW, Schering Plough, NVDV en NPF, en het instituut waar Ph. Spuls werkzaam is ontving financiële ondersteuning voor advisering van Leo-pharma. Financiële ondersteuning voor dit artikel: geen gemeld.
Aanvaard op 27 november 2011
Teledermatologie: nuancering gewenst
Hoewel ik de teledermatologie een warm hart toe draag en deze toepassing niet meer weg te denken is uit ook mijn dagelijkse praktijk, ben ik van mening dat de conclusie 'Internetconsult voorkomt driekwart verwijzingen naar ziekenhuis', zoals die inmiddels via verschillende media tot mij komt, wel enige nuancering verdient!
Bij nadere bestudering van de onderzoeksresultaten valt te lezen dat alleen díe consulten zijn onderzocht waarbij de betrokken huisartsen daadwerkelijk een teleconsult aanvroegen. Of dezelfde resultaten zouden worden gevonden bij de (veel grotere) groep patiënten waarbij zo'n consult niet werd aangevraagd moet nog maar worden afgewacht.
Deelnemende huisartsen gaven aan bij 71% van de ruim 37.000 onderzochte teleconsulten de patiënt naar de dermatoloog te hebben verwezen indien teledermatologie niet beschikbaar was geweest. Van deze subgroep werd uiteindelijk 'maar' 26% verwezen en werd verwijzing dus bij 3/4 (74%) 'voorkomen'. De vraag blijft echter hoeveel van deze patiënten (van de 71%) de huisartsen ook daadwerkelijk zouden hebben verwezen indien zij geen beschikking hadden gehad over teledermatologie. Niet onwaarschijnlijk is dat de huisartsen soms het aanvragen van een teleconsult hebben willen 'verantwoorden' door aan te geven dat ze de patiënt anders verwezen zouden hebben; sociaal wenselijk gedrag van de huisarts dus. Hierdoor kan een behoorlijke overschatting van de omvang van deze groep zijn opgetreden.
Al met al een boeiend onderzoek met mooie resultaten, waarbij enige relativering van de conclusies op zijn plaats is lijkt mij. Het ware goed om na te gaan of het aantal verwijzingen van participerende huisartsen daadwerkelijk is afgenomen!
Bart van Pinxteren, huisarts, Huisartsen Oog en Al, Utrecht
Teledermatologie (antwoord auteurs)
U geeft het commentaar dat de conclusie niet geldt voor de gehele populatie van dermatologie patiënten binnen de huisartsen praktijk. Dit is een valide punt en de conclusie, zoals ook in het artikel is vermeld, geldt inderdaad alleen voor de groep patiënten die in aanmerking komt voor TeleDermatologie. De door u genoemde bias van sociaal wenselijk gedrag door de huisartsen is inderdaad niet hard onderzocht. Echter is de data (74% voorkomen verwijzingen) zeer consistent gebleken door de jaren heen: de percentages blijven gelijk als je deze bekijkt per 3 maanden startend in 2006 tot heden. De mogelijkheid dat de steeds groeiende groep gebruikers steeds hetzelfde percentage teleconsulten heeft willen verantwoorden is dan ook in mijn ogen onwaarschijnlijk. Ik ben van mening dat, indien er een overschatting is geweest, deze van minimale impact is op de resultaten.
Met vriendelijke groet,
Job van der Heijden