Spontane remissie van chronische lymfatische leukemie
Open

In het kort
24-06-1993
M. Soesan

Het ziektebeloop van chronische lymfatische leukemie (CLL) kan zowel met als zonder behandeling vele jaren duren. Men gaat er echter vanuit dat genezing niet mogelijk is. Onlangs beschreven S. en P.Frick 3 patiënten die wèl spontaan in een blijvende complete remissie geraakten.1 Bij een 61-jarige man werd 5 jaar na het stellen van de diagnose CLL (Rai-stadium I) tot zijn overlijden 5 jaar later door een hartinfarct geen CLL meer aangetoond. Een 63-jarige vrouw met CLL moest 13 jaar na het stellen van de diagnose enige maanden behandeld worden met corticosteroïden wegens een symptomatische trombocytopenie (Rai-stadium IV). Twee jaar later bleek de CLL echter niet meer aantoonbaar, hetgeen na 9 jaar nog steeds het geval was. Een 56-jarige man werd 12 jaar na het stellen van de diagnose CLL (Rai-stadium II) kortdurend met chloorambucil behandeld. Daarna ontstond een polycythaemia vera die behandeld werd met 32 mC 32P. Vijf jaar later ‘verdween’ de CLL tot het overlijden van de patiënt aan een hersenbloeding 3 jaar later zonder aantoonbare CLL.

Uit een literatuuroverzicht van de auteurs komen nog 29 dergelijke ziektegeschiedenissen naar voren. Twaalf van deze patiënten geraakten zelfs zonder enige vorm van therapie in langdurige complete remissie. Naar verklaringen van dit fenomeen blijft het gissen. Zouden geactiveerde oncogenen weer inactief worden? Dit verklaart dan niet dat een multifocale tumor verdwijnt. Zouden suppressorgenen weer hun tijdelijk verwaarloosde functie hervatten? Dit verklaart echter niet hoe CLL-tumorcellen met vaak cytogenetische afwijkingen het verloren gegane genetisch materiaal weer terug kunnen krijgen. Misschien ruimen gezonde afweercellen met cytokinen de tumorcellen op. Dit is echter slechts in vitro aangetoond. Een laatste wilde hypothese is dat door een voorafgaande virale infectie kruisantilichamen ontstaan tegen vroege oppervlakteantigenen die slechts op (onrijpe) tumorcellen aanwezig zijn. Hoe het ook zij, het fenomeen van spontane blijvende complete remissies bij patiënten met CLL is opvallend en ondersteunt het thans gebruikelijke afwachtende beleid.

Literatuur

  1. Frick S, Frick P. Spontanremissionen bei chronischerlymphatischer Leukämie. Schweiz Med Wochenschr 1993; 123:328-34.