‘Repeal Obamacare: a wicked problem’

Marit A.C. Tanke
Dorien L.M. Zwart
Citeer dit artikel als
Ned Tijdschr Geneeskd. 2017;161:C3363
Download PDF

Een van de eerste decreten die Donald Trump na zijn inauguratie als president van de Verenigde Staten tekende, was een verordening om de financiering van ‘Obamacare’ te bemoeilijken met ‘alles wat binnen de wet mogelijk was’. Wat willen Trump en de Republikeinen met Obamacare en wat zou dit kunnen betekenen?

Een sterk versnipperd stelsel

Het Amerikaanse zorgverzekeringsstelsel is sterk versnipperd. Grofweg zijn er 5 verschillende mogelijkheden om je te verzekeren:

  • Medicare, de zorgverzekering voor 65-plussers, wordt betaald door de federale overheid. Dit betreft 58 miljoen mensen en 20% van de totale zorgkosten.
  • Medicaid, de verzekering voor de 68 miljoen ‘kwetsbaren’, zoals mensen met een laag inkomen, mensen met beperkingen en mensen in verzorgingshuizen zonder eigen vermogen. De criteria om in aanmerking te komen voor Medicaid verschillen per staat. Medicaid wordt gedeeltelijk betaald vanuit elke staat en aangevuld door de federale overheid. Een speciaal onderdeel van Medicaid is het ‘Children’s health insurance program’, dat nog eens 8 miljoen kinderen en zwangeren in gezinnen met een beperkt inkomen verzekert.
  • Het leger of Department of Veterans Affairs (VA) verzekert 18 miljoen militairen en veteranen. De VA biedt in principe alle benodigde zorg aan de eigen verzekerden.
  • Privaat, voor mensen met een baan via hun werkgever (156 miljoen Amerikanen).
  • Privaat, voor de 22 miljoen mensen die zelf een zorgverzekering afsluiten (de ‘non-group market’).

Op dit moment zijn 28 miljoen van de 320 miljoen Amerikanen onverzekerd (ongeveer 9%). In 2015 zag de verdeling verzekerden eruit als in figuur 1; per staat kan dit overigens behoorlijk verschillen.1

Wat is Obamacare?

Obamacare is een wet, voluit de Patient Protection and Affordable Care Act (PPACA), of in het kort de Affordable Care Act (ACA). De belangrijkste aanleidingen voor deze wet waren de sterke stijging van de zorgkosten – de premies stegen 5-10% per jaar – en het feit dat ongeveer 50 miljoen Amerikanen geen zorgverzekering hadden. De wet moest de zorg toegankelijk maken voor alle Amerikanen, de kwaliteit van zorg en zorgverzekeringen verbeteren, én de kosten beheersbaar houden.2

Obamacare is een buitengewoon complexe wet, die bestaat uit honderden verschillende en vaak onderling afhankelijke onderdelen. Het Nederlandse systeem is een wonder van eenvoud vergeleken met het Amerikaanse (figuur 2).3 Het systeem is zo ingewikkeld geworden door alle compromissen die president Barack Obama moest sluiten en door de blokkades van het Congres. Een wet terugtrekken kan niet met één pennenstreek in een decreet van Trump.

Verplichte verzekering

Elke burger is sinds Obamacare verplicht een individuele zorgverzekering af te sluiten wanneer hij of zij niet is verzekerd via de werkgever, Medicaid of Medicare. Dit is het zogeheten ‘individual mandate’. Het idee achter de verplichte verzekering is dat meer mensen, ook gezondere mensen, zich verzekeren. Daardoor dragen meer mensen de zorgkosten en worden deze voor iedereen betaalbaarder. De overheid stimuleert werkgevers met belastingvoordelen om zorgverzekeringen voor hun werknemers af te sluiten. Individuele verzekeringen kunnen worden afgesloten via een marktplaats (‘market place’) in de eigen staat of op federaal niveau. Mensen die niet aan hun wettelijke verplichting voldoen, krijgen een boete via de belastingen (zie info ‘Casus Ia en Ib’).

De federale overheid komt minder vermogende Amerikanen tegemoet door de volgende maatregelen:

  • Medicaid is opgerekt tot 138% van de armoedegrens. De federale overheid betaalt 90% van de uitbreiding, de staten 10%. Omdat Medicaid niet volledig onder de federale regering valt, heeft het hooggerechtshof besloten dat staten zelf mogen kiezen of ze dit wel of niet uitvoeren. Op dit moment hebben 19 staten dit nog niet gedaan.4,5
  • Burgers met inkomens die liggen tussen 138-400% van de armoedegrens komen in aanmerking komen voor subsidie van de federale overheid, ter compensatie van de zorgpremie.
  • Kinderen en jongeren tot 26 jaar vallen onder de polis van hun ouders.

Bescherming tegen ‘slechte’ verzekeringen

Vóór de invoering van Obamacare was er geen standaardbasispakket. Zorgverzekeraars mochten je weigeren of uitsluiten van betaling als je al bepaalde aandoeningen had (‘pre-existing conditions’; zie info ‘Casus II’). Dit was extra vervelend voor de vele mensen die via hun werkgever verzekerd waren. Ontslag betekende voor hen niet alleen het verlies van hun baan, maar ook het verlies van de zorgverzekering en het risico om bij een nieuwe verzekering geweigerd te worden (zie info ‘Casus Ic’).

Onder Obamacare zijn zorgverzekeringen verplicht burgers te accepteren, ongeacht hun gezondheid en zonder onderscheid in premies op basis van hun gezondheid. De zorgverzekeringen die op de marktplaats aangeboden worden, moeten een vastgesteld basispakket aanbieden. Ook de zogenoemde ‘lifetime caps’, waar een verzekering een beperkt bedrag per jaar of zelfs in totaal uitkeert, mogen niet meer. Voor Medicare zijn de extra eigen betalingen voor preventieve behandelingen en verrichtingen, zoals de griepprik en screeningsmammogram, afgeschaft en is een korting ingesteld voor medicijnen.

Ten slotte zijn er maatregelen genomen om de kostenstijging van de verzekeringen te reguleren. Verzekeraars zijn verplicht minimaal 80% van hun omzet te besteden aan zorg – voorheen waren de overhead- en salariskosten soms wel 40% – en moeten toestemming vragen als ze hun jaarlijkse premie met meer dan 10% willen verhogen.

Hervorming van het zorgstelsel

Obamacare was ook bedoeld om het Amerikaanse zorgstelsel grondig te hervormen.6 Het systeem was voorheen volledig ziekenhuis- en marktgericht, waarbij per verrichting betaald werd. Dat systeem moest omgebouwd worden tot een zorgsysteem waarin de patiënt centraal staat. In Obamacare zijn daarom onderdelen opgenomen die moeten zorgen voor betere coördinatie van zorg en meer aandacht voor preventie en kwaliteit. Bijvoorbeeld door zorgaanbieders verantwoordelijk te maken voor kwaliteit en kosten van hun patiënten, boetes te geven aan aanbieders met slechte uitkomsten en het makkelijker te maken om medische informatie te delen.

Minder onverzekerden en de laagste kostengroei

Obamacare lijkt op alle fronten effect te hebben gehad.2,7 Mensen met lage inkomens hebben betere toegang gekregen tot een zorgverzekering en hun mortaliteit is gedaald.8 Het aantal onverzekerden is met 43% gedaald: van 16% in 2010 tot 9,1% in 2015. Meer mensen hebben een huisarts (3,5 procentpunt) en toegang tot medicijnen (2,4 procentpunt). Minder mensen hadden vanwege kosten geen toegang tot zorg (-5,5 procentpunt).

De gemeten zorgkwaliteit is toegenomen. Er was 20% minder heropnames in ziekenhuizen en 21% minder complicaties. Het aantal mensen dat rapporteert dat ze een slechte gezondheid hebben, nam met 3,4 procentpunt af. De kostengroei van de zorg is nog nooit zo laag geweest. Sinds invoering van Obamacare stegen Medicare-kosten per persoon met 1,4% per jaar ten opzichte van 7,4% in de jaren daarvoor.

Blijvende mankementen in het systeem

Ondanks de verbeteringen in de afgelopen jaren is het Amerikaanse zorgstelsel vanuit een Nederlandse blik gezien nog steeds incompleet. In de 19 staten die Medicaid niet hebben uitgebreid, is het nu praktisch onmogelijk om een zorgverzekering te betalen als je onvoldoende inkomen hebt om een federale subsidie te krijgen (meer dan 138% van de armoedegrens), maar ook niet voor Medicaid in aanmerking komt (zie info ‘Casus III’).9

De zorgverzekeringen, inclusief Medicare en Medicaid, dekken nog steeds maar een deel van de zorgkosten. Ook onder Obamacare vragen bijna alle verzekeringen in meer of mindere mate een vorm van eigen bijdrage:gemiddeld 40% van de zorgkosten bij de goedkoopste verzekering (‘bronze’) tot 10% van de kosten bij de allerduurste verzekeringen (‘platinum’). Het ‘gold plan’ dat onze Amerikaanse werkgever aanbiedt vraagt een eigen bijdrage van 35 dollar per bezoek aan een eerstelijnsarts. En bij een opname in een ziekenhuis moeten wij 20% uit eigen zak betalen. Ook onder Medicare zitten medicatie en langdurige zorg niet standaard in het pakket.

Ook werken de marktplaatsen voor gesubsidieerde verzekeringen niet in alle staten goed. In 12% van de staten zijn er maar 1 of 2 aanbieders die verzekeringen op de marktplaats aanbieden. Potentiële verzekerden hebben hierdoor weinig keus en de premies blijven kunstmatig hoog.

Waarom willen Trump en de Republikeinen van Obamacare af?

Republikeinen vinden Obamacare te duur. Ze noemen de wet zelfs een ‘job killer’, omdat bedrijven in hun ogen te veel extra kosten moeten maken voor de verzekering die werkgevers met meer dan 50 werknemers verplicht moeten aanbieden (zie info ‘Casus Id’). Dat is echter meer perceptie dan werkelijkheid: 4% van de bedrijven in de VS heeft meer dan 50 werknemers en het aantal banen in de zorgsector nam na Obamacare met 9% toe. Bovendien bieden sommige werkgevers hun laagstbetaalde werkgevers geen zorgverzekering meer aan nu deze mensen via Medicaid een verzekering kunnen krijgen. Wel is duidelijk dat de zorgpremies voor individuele burgers (non-group-market) het afgelopen jaar sterk gestegen zijn. De gemiddelde polis in 2017 is 25% duurder dan in 2016. Voorstanders zeggen dat dit klopt, maar dat Obamacare alsnog een dempend effect heeft gehad: zonder Obamacare zouden de prijzen nog harder zijn gestegen.10

Ook het verplichte karakter van de wet staat de Republikeinen tegen. De verplichting tot verzekering voelt als een extra belasting en gaat rechtstreeks in tegen klassieke Amerikaanse waarden: als Amerikaan zorg je voor jezelf en bepaal je zelf hoe je dat doet. De overheid hoort zich daar niet mee te bemoeien. Met het invoeren van de verplichte verzekering leek een belangrijke weerstand tegen solidariteit in de individualistische Amerikaanse samenleving overwonnen. Maar, misschien niet onverwacht, dit is juist het onderdeel waar de meeste Republikeinse weerstand tegen is.

Ten slotte zijn er politieke redenen. In al zijn verkiezingsretoriek moest Trump natuurlijk tegen Obamacare zijn. Een saillant detail: Obamacare is gebaseerd op de zorgherziening die de staat Massachusetts in 2006 invoerde. Deze herziening werd ontworpen en geleid door Mitt Romney, een Republikein. Obamacare is dus helemaal niet het speeltje van de Democraten, zoals de naam doet vermoeden. De Republikeinen hebben echter handig ingespeeld op het imagoprobleem van Obamacare. De wet is voor veel mensen onbegrijpelijk ingewikkeld en daardoor bestaan er allemaal misverstanden over de wet.11 Hierdoor heeft het bijvoorbeeld kunnen gebeuren dat in Kentucky juist de mensen die het meest te winnen hebben bij Obamacare op hun Republikeinse kandidaat hebben gestemd, die net als Trump Obamacare bestreed.12

Wat gaat er veranderen?

Trump heeft herhaaldelijk gezegd dat hij een zorgstelsel wil dat ‘beter en goedkoper’ is dan Obamacare. Hij heeft hiervoor opgeroepen tot ‘repeal’ (terugdraaien) en ‘replace’ (vervangen). Het blijft vooralsnog gissen hoe dit eruit gaat zien. De Republikeinen hebben nog geen uitgewerkt plan gepresenteerd. Trump en de Republikeinen willen in ieder geval het verplichte karakter van de verzekering en de belastingen blokkeren en terugtrekken.

Gevaren van ‘repeal without replace’

In The New England Journal of Medicine herinnerde Obama Trump 1 week na diens inauguratie aan zijn belofte de verzekeringsaanspraken te handhaven van de 133 miljoen burgers met bestaande aandoeningen.13 Obama waarschuwt beleidsmakers daarom voorzichtig met de wet om te springen en zich te houden aan de eed van Hippocrates: ‘First, do no harm’. Door onbezonnen terugtrekken van de wet kan het hele systeem als een kaartenhuis in elkaar storten.

Voor een werkende verzekeringsmarkt moeten voldoende gezonde mensen een zorgverzekering hebben. De verplichte verzekering en subsidies zijn voorwaarden om dit te bereiken. Zonder deze maatregelen destabiliseert de zorgverzekeringsmarkt zodanig dat de prijzen steeds verder stijgen en in de toekomst nog veel meer mensen geen verzekering kunnen betalen.14 Het afschaffen van de verplichte zorgverzekering leidt waarschijnlijk tot 20 miljoen minder verzekerden. Het tegelijkertijd afschaffen van de subsidies en terugdringen van de uitbreiding van Medicaid brengt voornamelijk de mensen net boven de federale armoedegrens in de problemen. Naar schatting zouden hierdoor nog eens 10 miljoen mensen hun zorgverzekering verliezen.15 The Commonwealth Fund heeft berekend dat in 2019 door het terugdraaien van Obamacare 2,6 miljoen banen verdwijnen. Twee derde van deze banen is buiten de zorg. Zonder adequate vervangende maatregelen daalt het bruto nationaal product met 1,5 biljoen dollar.16

Kortom, met haar ostentatieve voornemen tot ‘repeal and replace Obamacare’ heeft de regering-Trump zich een eerste ‘wicked problem’ op de hals gehaald.17

Literatuur
  1. Kaiser Family Foundation. Health Insurance Coverage of the Total Population. Geraadpleegd op 30 januari 2017.

  2. Blumenthal D, et al. The Affordable Care Act at 5 Years. N Engl J Med. 2015;372:2451-8.

  3. Joint Economic Committee. Patient Protection & Affordable Care Act, P.L. 111-148; Health Care & Education Reconciliation Act, P.L. 111-152.

  4. Kaiser Family Foundation. Status of State Action on the Medicaid Expansion Decision. Geraadpleegd op 30 januari 2017.

  5. Kaiser family Foundation. Medicaid Expansion, Health Coverage, and Spending: An Update for the 21 States That Have Not Expanded Eligibility. Geraadpleegd op 30 januari 2017.

  6. US Department of Health and Human Services. Making Health Care Work Better for Everyone. Geraadpleegd op 30 januari 2017.

  7. Obama BH. United States Health Care Reform: Progress to Date and Next Steps. JAMA. 2016;316:525-32.

  8. Sommers BD, et al. Mortality and Access to Care among Adults after State Medicaid Expansions. N Engl J Med. 2012;367:1025-34.

  9. Obamacare Facts. The Medicaid Gap. Geraadpleegd op 30 januari 2017.

  10. Sommers BD. Obamacare’s skyrocketing premiums? Why the sky isn’t falling. N Engl J Med. 2016;375:201-3.

  11. Gross W, et al. Americans’ Attitudes Toward the Affordable Care Act. Would better public understanding increase or decrease favorability?

  12. Benen S. Kentucky voters create ‘a big problem’ for themselves. MSNBC 19 november 2015.

  13. Obama BH. Repealing the ACA without a Replacement — The Risks to American Health Care. N Engl J Med. 2017;376:297-9.

  14. Park H, Griggs T. How Republicans Can Repeal Obamacare Piece by Piece. New York Times. Geraadpleegd op 30 januari 2017.

  15. Rovner J. Budget Scorekeepers Say GOP Plan Would Raise The Number Of Uninsured By 32M. Kaiser Health News 17 januari 2017.

  16. Ku L, et al. Repealing Federal Health Reform: Economic and Employment Consequences for States. The Commonwealth Fund 5 januari 2017.

  17. Vox. Republicans have one major problem on Obamacare [video]. 20 januari 2017.

Auteursinformatie

The Commonwealth Fund, New York, VS.

Contact Dr. M.A.C. Tanke, harkness fellow in health care policy and practice

Uitlegkader
Dit artikel is gepubliceerd in het dossier
Journalistiek

Gerelateerde artikelen

Reacties