RAAS-remmers niet per se eerste keus bij diabetes

Onderzoek
A.W. (Roos) Boerman
Lioe-Ting Dijkhorst-Oei
Citeer dit artikel als
Ned Tijdschr Geneeskd. 2016;160:D434
Download PDF

Waarom dit onderzoek?

De richtlijnen zijn inconsequent wat betreft het voorschrijven van renine-angiotensine-aldosteronsysteem(RAAS)-remmers als eerstekeus-antihypertensivum bij de behandeling van patiënten met diabetes mellitus.

Onderzoeksvraag

Wat is het effect van RAAS-remmers vergeleken met andere antihypertensiva op het verlagen van het risico op cardiovasculaire en renale uitkomstmaten bij patiënten met diabetes mellitus?

Hoe werd dit onderzocht?

De onderzoekers verrichtten een systematische review en een meta-analyse. Zij includeerden alleen RCT’s die ACE-remmers of angiotensinereceptorblokkers vergeleken met andere antihypertensiva bij patiënten met diabetes mellitus en die ten minste 100 geïncludeerde patiënten hadden. Zij excludeerden studies met cohorten van patiënten met hartfalen; het effect van RAAS-remmers op deze patiëntenpopulatie is immers al bekend. De uitkomstmaten waren: sterfte, cardiovasculaire sterfte, myocardinfarct, angina pectoris, cerebrovasculair accident, hartfalen, revascularisatie, eindstadiumnierfalen, majeure cardiovasculaire complicaties en het staken van medicatie vanwege bijwerkingen.

Belangrijkste resultaten

Er werden 19 studies geïncludeerd met in totaal 25.414 patiënten met diabetes mellitus type 2. De mediane follow-upduur was 3,8 jaar. In 17 van de 19 studies hadden patiënten tevens hypertensie. Vergeleken met andere antihypertensiva was de behandeling met RAAS-remmers gerelateerd aan een even groot risico op alle uitkomstmaten, waaronder sterfte (relatief risico (RR): 0,99; 95%-BI: 0,93-1,05), myocardinfarct (RR: 0,87; 95%-BI: 0,64-1,18) en eindstadiumnierfalen (RR: 0,99; 95%-BI: 0,78-1,28). Ook werd de medicatie even vaak gestaakt vanwege bijwerkingen.

Consequenties voor de praktijk

Dit onderzoek ondersteunt de multidisciplinaire richtlijn ‘Cardiovasculair risicomanagement’, evenals de richtlijnen van diverse Europese verenigingen, in de aanbeveling dat het stappenplan voor de behandeling met antihypertensiva van patiënten met diabetes mellitus zonder nefropathie niet per se hoeft te beginnen met een RAAS-remmer.

Literatuur
  1. Bangalore S, et al. Diabetes mellitus as a compelling indication for use of renin angiotensin system blockers: systematic review and meta-analysis of randomized trials. BMJ. 2016;352:i438. Medline

Auteursinformatie

Contact (l.dijkhorst-oei@meandermc.nl)

Dit artikel is gepubliceerd in het dossier
Diabetes mellitus

Gerelateerde artikelen

Reacties