‘Patiënten weten zelf vaak best dat het “op” is’

Hanna Willems
Lara Harmans
Citeer dit artikel als
Ned Tijdschr Geneeskd. 2022;166:B2048

Hanna Willems is klinisch geriater en onderzoeker in het Amsterdam UMC. Onlangs publiceerde ze met collega’s de resultaten van de ‘FRAIL-HIP’-studie. Daaruit bleek onder andere dat de helft van de zeer kwetsbare verpleeghuisbewoners met een gebroken heup er na gezamenlijke besluitvorming voor koos zich niet te laten opereren.

U constateerde dat deze groep verpleeghuisbewoners een hoge ‘kwaliteit van sterven’ had. Wat is het belang van die uitkomst?

‘Het geeft geriaters houvast als ze voor het bekende klinische vraagstuk staan of opereren nog waarde toevoegt. Nu hebben we namelijk gegevens over de prognostische waarde. Bij een selecte groep patiënten die al slecht zijn en een heupfractuur oplopen, kan het soms beter zijn om met hen en hun naasten te kiezen voor een niet-operatieve aanpak.’

Want in de praktijk worden deze mensen bijna altijd geopereerd?

‘Ja. Volgens de richtlijnen moet je opereren als mensen een levensverwachting hebben van meer dan 6 weken, en kun je het bij een kortere levensverwachting overwegen voor pijnreductie. Zo wordt in de praktijk bijna iedereen toch geopereerd. Maar patiënten die al heel slecht waren, raken daarna vaak van de regen in de drup. Is een goed sterfbed dan niet de betere optie? De Nederlandse richtlijn “Proximale femurfracturen” uit 2016 wordt momenteel geüpdatet, dus als het goed is wordt zo’n gesprek over niet-ingrijpen in de eerstvolgende versie onderdeel van het beleid. Je moet alleen iets doen als het ook echt iets verbetert, en dus ook dingen niet doen als ze niet helpen.’

Hoe bespreek je de optie om niet te opereren op de juiste manier met patiënten en hun naasten?

‘De niet-geopereerden waren gemiddeld zo’n 88 jaar: die hebben hun leven geleefd, zitten al enige tijd in een verpleeghuis. Ze weten dat het een keer gaat gebeuren, dat het “op” is. Op het moment dat je bespreekbaar maakt dat opereren misschien niet veel meer toevoegt aan hun kwaliteit van leven, ontvangen deze patiënten en hun mantelzorgers dat vaak heel open. Maar praten over de dood blijft moeilijk. Daarom hebben we voor de deelnemende artsen filmpjes gemaakt waarin we lieten zien hoe je zo’n gesprek kunt voeren.’

Hoe is het onderzoek ontvangen?

‘We vonden het heel spannend dat ons onderzoek in de JAMA Surgery werd gepubliceerd. In de VS zijn ze immers veel conservatiever wat betreft sterven. Anders dan in Nederland belanden ouderen in de VS ook nog vaak op de IC. Maar het editorial erover was gelukkig heel lovend: de Amerikaanse chirurg schreef dat de resultaten “een moreel kompas bieden voor iedere chirurg”.’

Wat adviseert u collega’s die ook met zorgevaluatie aan de slag willen?

‘Ga goed na welke patiënten bij een bepaalde aandoening een beperkte prognose hebben en bij wie een operatie of andere intensieve behandeling dus wellicht geen waarde toevoegt. Zorgevaluatie is heel belangrijk om te blijven zien welke zorg het best is voor de patiënt, omdat kennis en praktijk continu in beweging zijn.’

Literatuur

Loggers SAI, et al. Weltens I, et al. Evaluation of Quality of Life After Nonoperative or Operative Management of Proximal Femoral Fractures in Frail Institutionalized Patients - The FRAIL-HIP Study. JAMA Surg. 2022; online 2 maart. doi:10.1001/jamasurg.2022.0089

Auteursinformatie

Lara Harmans, nieuwsredacteur NTvG

Contact Lara Harmans (nieuwsredactie@ntvg.nl)

Belangenverstrengeling

Belangenconflict en financiële ondersteuning: geen gemeld.

Dit artikel is gepubliceerd in het dossier
Journalistiek

Gerelateerde artikelen

Reacties