Meer zorg, meer sterfte?
Open

Nieuws
05-03-2015
Lucas Mevius

Na tientallen jaren van stilstand daalt de sterfte in Nederland sinds 2002. Er zijn studies die suggereren dat deze daling veroorzaakt werd door uitbreiding van de gezondheidszorg. Frederik Peters en collega's van het Erasmus MC schrijven in Journal of Epidemiology and Community Health dat in hun onderzoekspopulatie het toegenomen zorggebruik de sterftedaling niet kan verklaren (2015; epub 22 januari).

Na 2002 steeg de levensverwachting in Nederland onverwacht snel, vooral vanwege een mortaliteitsdaling onder 65-plussers. In 2001 stapte Nederland over van een budgetsysteem voor ziekenhuisbekostiging naar een systeem van productfinanciering, en deze hervorming ging onder andere gepaard met hogere zorguitgaven.

Om een causaal verband tussen zorggebruik en mortaliteit aan te tonen, koppelden Peters et al. de doorlopende Gezondheidsenquête van het CBS – respons doorgaans zo'n 60% – aan het sterfteregister. Zij construeerden zo 2 cohorten: 7691 personen geïnterviewd in 2001-2002 en 8362 personen geïnterviewd in 2007-2008. Elk cohort had een mortaliteitsfollow-up van 5 jaar. Vervolgens keken zij naar chronische aandoeningen en zorggebruik, en zij corrigeerden voor confounders zoals opleidingsniveau, roken, BMI, invaliditeit en zelfbeoordeelde gezondheid.

Over het algemeen waren de veranderingen in eerste- en tweedelijns zorggebruik gering, medicijngebruik steeg wel in de loop van de tijd. De auteurs vonden tussen de 2 cohorten een gemiddelde sterftedaling van 15%, vooral onder de mensen met ernstige chronische aandoeningen (daling: 58%). Maar ondanks correctie voor diverse risicofactoren en gezondheidsindicatoren lukte het hen niet om een causaal verband aan te tonen tussen een hoger zorggebruik en een daling van de sterfte. Zorggebruik ging zelfs vaker samen met een verhoogd risico op sterfte. Dit paradoxale resultaat – zorg doet meer kwaad dan goed – schrijven Peters et al. voorzichtig toe aan een imperfecte controle voor confounders. Selectiebias vanwege non-respons en de exclusie van opgenomen patiënten zijn in deze studie ook aan de orde.