Manieren om vaccinatiegraadverschillen te verkleinen

Klinische praktijk
Liesbeth Mollema
Hans van Vliet
Citeer dit artikel als
Ned Tijdschr Geneeskd. 2017;161:D1584
Download PDF

Waarom dit onderzoek?

In westerse landen zijn er grote verschillen in vaccinatiegraad als je mensen indeelt naar socio-economische status, geslacht, migratieachtergrond of religieuze overtuiging. In 2009 werd een systematische review uitgevoerd naar effectieve interventies om ongelijkheden in vaccinatiegraad in deze groepen te verkleinen. Dit onderzoek is een vervolg hierop.

Onderzoeksvraag

Welke interventies zijn effectief gebleken om ongelijkheden in vaccinatiegraad in westerse landen te verkleinen?

Hoe werd dit onderzocht?

De nieuwe systematische review betrof studies waarin interventies waren onderzocht om de ongelijkheden in vaccinatiegraad te verkleinen. Alleen studies onder kinderen tot 19 jaar in OESO-landen werden geïncludeerd waarin resultaten werden beschreven voor specifieke groepen, bijvoorbeeld verschillende migratieachtergrond, voor de hele populatie of beide. De interventies werden uitgevoerd op locaties waar kinderen gevaccineerd worden.

Belangrijkste resultaten

De onderzoekers includeerden 41 studies. Lokaal ontworpen interventies met meervoudige componenten waren het effectiefst in het verkleinen van ongelijkheden in vaccinatiegraad. Dergelijke interventies bestonden uit een combinatie van huisbezoeken, het sturen van herinneringen, betere toegankelijkheid van locaties, goede gegevens om hoog-risicogroepen te kunnen opsporen, het opleiden van professionals, vergoeding voor professionals, of informatiemateriaal specifiek voor de doelgroep. De twee interventies via sociale marketing gaven verschillende resultaten, maar leken veelbelovend.

Consequenties voor de praktijk

De interventies die ontwikkeld werden voor een specifieke context en populatie waren het effectiefst, maar daardoor is het lastig om te bepalen hoe effectief ze zijn in andere situaties. In Nederland is de vaccinatiegraad hoog (94,2% voor DKTP in 2016). Voor zuigelingenvaccinaties is er weinig verschil in vaccinatiegraad naar geslacht, socio-economische status, stedelijkheid of migratieachtergrond. De vaccinatiegraad is wel lager bij bevindelijk gereformeerden en in mindere mate bij personen met een antroposofische levensbeschouwing. Andere redenen om niet of deels te vaccineren zijn divers, zoals praktische barrières, angst voor bijwerkingen of twijfels over het nut van vaccineren. Vanwege deze diversiteit en in lijn met deze review geeft het een-op-eengesprek tussen ouder en jgz-medewerker de beste informatie. Daarbij is een goede ondersteuning van professionals voor het gesprek met ouders belangrijk. Dit gebeurt onder meer door recent ontwikkelde e-learning voor professionals, jaarlijkse jgz-nascholing (VastePrikdag) en door tijdige informatie aan de jgz via het RVP Nieuws. Daarnaast is in 2018 extra tijd gepland op het consultatiebureau voor het gesprek over vaccineren.

Literatuur
  1. Crocker-Buque T, Edelstein M, Mounier-Jack S. Interventions to reduce inequalities in vaccine uptake in children and adolescents aged < 19 years: a systematic review. J Epidemiol Community Health. 2017;71:87-97. Medline

Auteursinformatie

Contact (liesbeth.mollema@rivm.nl)

Gerelateerde artikelen

Reacties