Immunologie in de medische praktijk. IV. Inflammatoire darmziekten: pathogenetische aanknopingspunten voor specifieke therapie

– The cause of inflammatory bowel diseases is unknown, but T-cells play an important part in the pathogenesis of Crohn's disease. It was shown in recent years that activated T-cells produce certain cytokines that cause inflammation (interferon-α, tumour necrosis factor-α or TNF-α), but also cytokines (interleukin-10 or IL-10, transforming growth factor-α) which on the contrary inhibit inflammation. On the basis of this knowledge, the mucosal inflammatory reaction can be counteracted in a rational manner: antibodies against TNF-α in most patients with Crohn's disease who failed to respond to corticosteroids led to substantial reduction of disease activity. The first experiences with IL-10 treatment of Crohn patients are also encouraging. It is expected that in the near future still more forms of immunotherapy directed against cytokines will become available.

In Nederland lijden naar schatting 25.000 patiënten aan inflammatoire darmziekten: de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. De oorzaak van deze ziekten is niet bekend en de medicamenteuze behandeling bestaat uit toediening van ontstekingsremmende geneesmiddelen en immunosuppressiva. Hoewel corticosteroïden en azathioprine hun werkzaamheid bij de ziekte van Crohn hebben bewezen, bestaat er behoefte aan de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen omdat een aanzienlijk aantal patiënten met inflammatoire darmziekten niet op de gebruikelijke behandeling reageert, omdat exacerbaties veelvuldig optreden en omdat met de huidige behandeling de ziekten niet genezen kunnen worden, maar hooguit onder controle gehouden. In de afgelopen jaren is veel bekend geworden omtrent de pathogenese en de regulering van ontsteking in de darmmucosa, onder andere door onderzoek bij genetisch gemanipuleerde muizen. Deze gegevens hebben geleid tot de ontwikkeling van nieuwe therapeutische interventies, waarvan sommige effectief bleken te zijn bij patiënten die niet op de gebruikelijke behandeling reageerden.