Hardlopen en 'high-density'-lipoproteïne-cholesterol bij gezonde mannen van middelbare leeftijd

Onderzoek
S.G.Th. Hulst
Citeer dit artikel als
Ned Tijdschr Geneeskd. 1995;139:2387
Download PDF

Niet roken, streven naar een normaal gewicht naar lengte (‘body mass index’; BMI), vetbeperkte voeding èn lichamelijke inspanning, zo luidt het standaarddevies voor verhoging van de concentratie ‘high-density’-lipoproteïne (HDL)-cholesterol en verlaging van die van ‘low-density’-lipoproteïne (LDL)-cholesterol en derhalve de preventie van coronaire hartziekten. Hoeveel lichamelijke inspanning minimaal geleverd moet worden om de HDL- en LDL-cholesterolconcentraties gunstig te beïnvloeden, is nog onvoldoende duidelijk. Onderzoek bij gezonde niet-rokers met een vergelijkbare BMI en een vergelijkbaar voedingspatroon, maar een verschillend niveau van lichamelijke inspanning leent zich er goed voor om dit na te gaan.

Kokkinos et al. verrichtten een dergelijk onderzoek bij 2906 gezonde mannen (leeftijd: 30-64 jaar; gemiddeld 43). Mate, duur en frequentie van hardlopen werden door middel van een enquëte nagegaan. Een lichamelijk onderzoek werd uitgevoerd en concentraties totaal cholesterol, triglyceriden en HDL-cholesterol werden bepaald en die van LDL-cholesterol werd berekend. Voorts werden alle deelnemers aan een inspanningsproef onderworpen om hun conditie te meten. Op basis van de enquêtegegevens werden de deelnemers in 6 groepen verdeeld: geen lichamelijke inspanning (n = 685); hardlopen 5-11 km week (n =335); 13-18 kmweek (n = 512); 20-25 kmweek (n = 376); 27-36 kmweek (n = 602) en meer dan 36 kmweek (gemiddeld 56 kmweek; n = 396).

Bij multivariate analyse werd een lineaire relatie gevonden tussen het aantal gelopen kilometers per week en de stijging van de concentratie HDL-cholesterol (0,004 mmollkm), waarbij deze stijging statistisch significant bleek te worden bij 13-18 km hardlopen per week. Een duidelijke, maar minder lineaire relatie werd gevonden voor de daling van de concentratie LDL-cholesterol en de ratio totaal cholesterolHDL en hardlopen. Niet alleen de afstand, maar ook de mate van inspanning was van belang, waarbij een minimale snelheid van 9,5-11 kmh gedurende minimaal 1,5-2 h per week vereist bleek te zijn. Een met deze minimaal benodigde lichamelijke inspanning vergelijkbare verandering in HDL- en LDL-cholesterolcencentratie door behandeling met gemfibrozil resulteerde na 5 jaar in een vermindering van dodelijke en niet-dodelijke hartinfarcten met 36.2

Dit onderzoek is van praktisch belang. Het vertalen ervan in simpele adviezen voor lichamelijke activiteiten, die weinig tijd vergen (3-5 maal per week een half uur) en weinig vermoeiend zijn (stevig wandelen of middelmatig hardlopen) kan een belangrijke bijdrage leveren aan het verminderen van het aantal patiënten met coronaire hartziekten en waarschijnlijk ook van die met diabetes mellitus type II.

Literatuur
  1. Kokkinos PF, Holland JC, Narayan P, Colleran JA, DotsonCO, Papademetriou V. Miles run per week and high-density lipoproteincholesterol levels in healthy, middle-aged men. Arch Intern Med1995;155:415-20.

  2. Frick MH, Elo O, Haapa K, Heinonen OP, Heinsalmi P, HeloP, et al. Helsinki heart study: primary-prevention trial with gemfibrozil inmiddle-aged men with dyslipidemia. Safety of treatment, changes in riskfactors, and incidence of coronary heart disease. N Engl J Med1987;317:1237-45.

Gerelateerde artikelen

Reacties