Glutenovergevoeligheid en ataxie

Onderzoek
S.M. Manschot
Citeer dit artikel als
Ned Tijdschr Geneeskd. 1999;143:916-7
Download PDF

Ataxie is de meest voorkomende neurologische manifestatie van coeliakie, ofwel glutenovergevoeligheid. Sommige patiënten met de genetische predispositie voor deze ziekte hebben positieve serumwaarden zonder dat zij daarbij gastro-intestinale symptomen hebben of aanwijzingen voor inflammatie van de dunne darm. Ataxie kan dan de enige manifestatie zijn van de aandoening.

Het doel van Hadjivassiliou et al. is het beschrijven van de klinische, radiologische en neurofysiologische kenmerken van ataxie bij glutenovergevoeligheid.1 Hiertoe onderzochten zij alle patiënten met ataxie die gezien werden op de polikliniek gedurende een periode van 4 jaar op het vóórkomen van circulerende antistoffen tegen gliadine. Alle patiënten die hiervoor positief waren, ondergingen een distale duodenale biopsie en HLA-typering. Er werden 28 patiënten met een glutenovergevoeligheid geïdentificeerd. Zij hadden allen een atactische gang en veelal tevens een ataxie van de ledematen. Geen van de patiënten had een tremor of extrapiramidale verschijnselen. Van de 28 patiënten hadden er 16 geen gastro-intestinale klachten. Distale duodenale biopsie liet infiltratie van lymfocyten zien bij 2 patiënten en veranderingen die pasten bij glutenovergevoeligheid bij 11 patiënten. Bij neurofysiologisch onderzoek lieten 19 patiënten een vorm van perifere neuropathie zien.

Bij MRI-onderzoek werden bij 6 patiënten aanwijzingen gevonden voor cerebellaire atrofie. Autopsie werd verricht bij 2 patiënten. Daarbij werden lymfocytaire infiltraten aangetroffen in het cerebellum, was er beschadiging van de achterstrengen en geringe lymfocytaire infiltratie van de perifere zenuwen.

De auteurs concluderen dat glutenovergevoeligheid een belangrijke oorzaak is van op het oog idiopathische ataxie. Deze ataxie wordt veroorzaakt door immunologische beschadiging van cerebellum, achterstrengen en perifere zenuwen. Om deze aandoening te beschrijven stellen zij de term ‘glutenataxie’ voor.

Literatuur
  1. Hadjivassiliou M, Grünewald RA, Chattopadhyay AK,Davies-Jones GAB, Gibson A, Jarratt JA, et al. Clinical, radiological,neurophysiological, and neuropathological characteristics of gluten ataxia.Lancet 1998;352:1582-5.

Gerelateerde artikelen

Reacties