Gildepenningen van de Amsterdamse chirurgijns*

Between around 1620 and the end of the eighteenth century, every surgeon working in Amsterdam was presented with a guild medal on passing their surgeon’s exams. These medals actually represented membership of the Surgeon’s Guild of Amsterdam and could be used as proof of attendance at meetings of the Guild. From 1864 onwards surgeons also received the Hortus medal, which allowed them entry to the Hortus Medicus. Less common medals include medals for ensuring the surgeon’s apprentices attended lectures, funeral medals for ensuring correct procedures regarding casket bearing duties were followed at a funeral, and medals of honour recognising services to the Guild. The collection of 17th and 18th century Amsterdam Surgeon’s Guild medals numbers some 230 examples, and is the largest and most varied collection of its kind in the world. A few of the medals that have been preserved actually belonged to surgeons depicted in the famous series of group portraits. We examined who these surgeons were and what the purpose of these medals was.

Conflict of interest and financial support: none declared.

Sinds 2018 presenteert het NTvG een online tentoonstelling waarin een uitgebreide selectie uit de NTvG-penningencollectie wordt voorzien van een medisch-historische achtergrond.

bekijk exposite

Samenvatting

Elke chirurgijn die in Amsterdam werkzaam was tussen omstreeks 1620 en het einde van de 18de eeuw kreeg bij het behalen van zijn chirurgijnsexamen een presentiepenning. Presentiepenningen waren eigenlijk de lidmaatschapspenningen van het Amsterdamse chirurgijnsgilde en konden worden gebruikt voor de controle op aanwezigheid bij gildebijeenkomsten. Vanaf 1684 ontvingen chirurgijns ook een Hortuspenning, als een toegangsbewijs tot de Hortus Medicus. Knechtenpenningen, baardragerspenningen en vereringspenningen komen minder frequent voor. Deze dienden respectievelijk om de aanwezigheidsplicht van knechten bij onderwijsmomenten te controleren, de draagplicht bij begrafenissen te reguleren en om gildeleden te eren vanwege hun verdiensten voor het chirurgijnsgilde. Er is een collectie 17e- en 18e-eeuwse penningen van het Amsterdamse chirurgijnsgilde bewaard gebleven van in totaal 230 exemplaren. Deze verzameling is wereldwijd de grootste en meest diverse collectie chirurgijnspenningen. Van enkele chirurgijns die staan afgebeeld op de beroemde reeks groepsportretten van het gilde, zijn persoonlijke penningen bewaard gebleven. Wij onderzochten wie deze chirurgijns waren en wat deze penningen nu werkelijk voor hen betekend hebben.