Een slak laat sporen na
Open

Hoe trage berichtgeving huisarts en patiënt hindert
Klinische les
21-12-2010
Just A.H. Eekhof, Margot Heijmans, Angelique A.C.M. Meskers-van Geel en W.J.J. (Pim) Assendelft

Reacties (7)

Arturo Knol
02-01-2011 12:18

Ontbrekende informatie

Eekhof ea bespreken het probleem van de ontbrekende specialistische informatie voor de huisarts aan de hand van casuïstiek. De omvang van het probleem is fors. In eigen onderzoek kon ik vaststellen, dat 31 % van de patiënten in 2008 betrokken was bij ontbrekende informatie. (http://www.syntheshis.nl/archief/2009-01/mrt_09_08.pdf). Specialisten van verschillende ziekenhuizen, die ik met diverse situaties( half jaar vertraging bij operabel longcarcinoom, 2 jaar vertraging bij onderzoek naar caecum ulcus, niet oproepen patiënt bij schaduw op de MRI thorax) werden geconfronteerd waren van mening, dat de informatiesystemen onvoldoende de workflow ondersteunden.
Er zijn systematische methoden beschikbaar om problemen van ontbrekende berichtgeving op te sporen.
  1. controle op dubbele vermelding in de database ( een patiënt met niet genezende otitis externa moest 2 x worden verwezen voor dat het tot behandeling kwam. Telefonisch werd na de eerste verwijzing medegedeeld, dat er niets aan de hand zou zijn)
  2. Continue controle op openstaande acties  op praktijkniveau( bij de patiënt met een schaduw op de MRI thorax werd de database van een researchproject gescand op openstaande acties en werden  volgens mondelinge mededeling van de specialist nog 2 patiënten gevonden, die protocollair hadden moeten worden opgeroepen)
  3. Monitoring  onderzoekingen in het ziekenhuis door de huisarts ( Bij een patient met progressieve anemie ondanks ijzersuppletie werd geen actie ondernomen. Op basis van de brief van de specialist werd contact opgenomen met de en aangedrongen op nadere diagnostiek; coloncarcinoom) door inlezen in risicoprofielen.
  4. Eenduidige communicatiestandaarden , melding van  mail met verminkte header,bij vergelijking van de papieren waarneemberichten en de retourrecepten bleek 80 % van de recepten niet te verschijnen in het medicatiescherm van mijn huisartseninformatiesysteem. Dit bleek te berusten op  een foute instelling in een apotheeksysteem;daarnaast bleken recepten wel verzonden te zijn ,maar werden niet ontvangen of verwerkt.
Foutloos werken is een utopie. Er zijn nog steeds ziekenhuizen, die bij onveranderde bevindingen geen bericht sturen. Dit is een grove miskenning van het feit,dat wij allen feilbaar zijn. De omvang van het probleem is dusdanig, dat ernstige verwikkelingen niet uit kunnen blijven.
 
Arturo Knol, huisarts Groningen
    Just Eekhof
    03-01-2011 12:03

    Ontbrekende informatie (antwoord auteurs)

    Wij danken collega Knol voor zijn reactie.   Wij zijn ons bewust dat we met ons artikel slechts  een tipje van de sluier hebben opgelicht. Elke huisarts heeft eigen ervaringen met hoe hij in zijn werk werd belemmerd door dat hij van een specialist een brief niet of te laat kreeg. Zoals wij in ons artikel stelden, weten wij als huisarts niet wat wij niet krijgen. Als huisartsen en specialisten de richtlijn die door de Orde van Medisch Specialisten en het Nederlands Huisartsen Genootschap  is opgesteld zouden volgen zouden al veel van de problemen zijn opgelost. Wij willen zouden willen voorstellen dat in ziekenhuizen deze richtlijn bij alle specialisten onder de aandacht wordt gebracht. Wanneer de richtlijn wordt gevolgd zou ook een (belangrijk) deel van de door collega Knol gesignaleerde problemen kunnen worden voorkomen. 
     
    Just Eekhof, huisarts
    W Verslegers
    21-01-2011 19:12

    Huisartsen, België en Nederland

    In het nummer 51/52 (2010) vermeldt Eekhof JAH en collega’s dat slechts 3% van de patiënten, gezien door de huisarts, doorverwezen wordt naar de medisch specialist. ‘Het merendeel van de klachten ‘handelt’ de huisarts zelf af’.
    Wat betekent dit ‘afhandelen’? Zijn de problemen opgelost en is de patiënt genezen? De patiënt legt zich er vaak bij neer dat hij niet naar de medisch specialist mag of zal verwezen worden, het probleem – zoals vaker in de huisartsgeneeskunde dan in de specialistische zorg - lost zichzelf op in de tijd, de patiënt tracht voorlopig verder te leven met zijn klachten en wacht af, gaat toch hulp bij de medisch specialist zoeken of er ontstaan complicaties of overlijden door de niet verwijzing, dewelke vaak uit ‘hoffelijkheid’ dan niet aan de huisarts worden gemeld, om geen conflict bij de verplicht ingeschreven huisarts uit te lokken. Vaak wordt aan de medisch specialist om die reden gevraagd geen verslag over te maken. Het niet meer terug zien van de patiënt betekent dus niet sensu stricto dat er goede zorg werd verleent of dat het probleem naar behoren is ‘afgehandeld’.  Niet zelden voert de huisarts een (duur) niet juist gespecificeerd onderzoek uit, dat bij een gunstig rapport kan leiden tot het verkeerdelijk geruststellen van de patiënt, zoals na jaren dan kan blijken. Van de 3% die wel worden doorgestuurd, gaat het vaak om door de patiënt geëiste verwijzingen.
    Met de regelmaat behandel ik Nederlandse patiënten. Hoewel dit een bias kan zijn uiten zij meestal wel hun ongenoegen over hun Nederlandse systeem en zijn attitude, en hun lof voor het Belgische, daar zij de snelheid, toegankelijkheid en doeltreffendheid ervan erg waarderen.
    Zelfs artsen lijken, onder druk van de politici, te vergeten dat het leven deels zijn waarde/glans verliest als er ziekte ontstaat. Het moet ten allen tijden onze betrachting blijven de zieke optimaal en snel te helpen. Iedereen zal moeten aanvaarden dat dit altijd zijn prijskaartje zal hebben, maar dit is zo erg niet want een zieke maatschappij kan (economisch) niet functioneren (zie reeds Utopia : Thomas More). Men kan wel schaven aan details maar eens onder een minimum van diagnostiek/behandeling, zal men geconfronteerd kunnen worden met ontstane schade door onthouding van zorgen en hiervoor verantwoordelijk kunnen gesteld worden. En wat is budgettair tekort in de zorg, als dit kan opgelost worden door één F-16 minder aan te kopen.
     
    Dr WRG Verslegers, neuroloog, Antwerpen
    Just Eekhof
    26-01-2011 09:03

    Belgische en Nederlandse artsen, en tevredenheid

    Het beeld dat collega Verslegers schets over de tevredenheid van Nederlandse patiënten met hun huisarts herkennen wij niet en wordt ook niet bevestigd door onderzoek naar tevredenheid onder Nederlandse patiënten. In een recent onderzoek van het Nivel (Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg) krijgt de huisarts het rapportcijfer 7.9 en de medisch specialist een 7.7.1De groep waarover collega Verslegers het heeft is waarschijnlijk een zeer kleine selectie patiënten die niet tevreden is en over de grens hulp gaat zoeken. Het lijkt ons onjuist om de ervaringen die hij met deze kleine groep heeft te extrapoleren naar hoe de gezondheidszorg in Nederland functioneert.
    Ons artikel ging over de overdracht van informatie tussen huisarts en specialist om de continuïteit van de zorg voor de patiënt zo optimaal mogelijk te laten verlopen. Het niet versturen van brieven aan de huisarts in Nederland (uit ‘hoffelijkheid’) komt niet professioneel over en komt de continuïteit van zorg voor deze groep patiënten in ieder geval niet ten goede.
     
    Just Eekhof, Margot Heijmans, Angelique Meskers-Van Geel, Pim Assendelft
     
    (1) Donselaar CG, de BoerD, van der Hoek L, Booij JC, Rademakers J, Hendriks M. Ervaringen van verzekerden met de zorg en de zorgverzekeraars. CQ-index Zorg en Zorgverzekering, meting 2010. Utrecht. NIVEL 2010. 
    Edmond Ruitenberg
    25-01-2011 09:40

    Snelheid terugrapportage specialist aan huisarts

    Dit probleem is al zo oud als er gecommuniceerd moet worden tussen partijen. Het benoemen van de problematiek en het maken van richtlijnen lossen hierbij nauwelijks iets op. Er is geen sprake van onwil, geen sprake van hufterigheid, geen sprake van niet serieus met de beroepsuitoefening bezig zijn en toch lukt het maar niet.
    Ik wacht al jaren op een onderzoek naar de oorzaken van dit falen van communicatie en de mogelijke structurele oplossingen ervoor zonder dat er extra belasting van het systeem zal ontstaan. Toegang tot het EMD van de patient bij de specialist zou mogelijk een bijdrage kunnen zijn wanneer de specialist in zijn routine handelen de nodige meeleesbare informatie zou noteren in het dossier.
     
    Edmond Ruitenberg, huisarts n.p.
    Gijs Landman
    31-01-2011 17:49

    Een slak laat sporen na; afspraken maken

    Geachte collega's,

    Een tweetal casus die erg veel zeggen, wat ik me blijf afvragen is of dit incidenten waren of een uiting van een structureel probleem. Ze voldoen in ieder geval niet aan de afspraken die zijn gemaakt tussen huisartsen en specialisten over de ontslag brief. Zoals de auteurs aangeven in hun artikel werkt dit probleem twee kanten op.

    Graag wil ik u dus ook vragen om te reageren op onderstaande:
    Ik heb lange tijd in de regio Zwolle diensten gedaan in het ziekenhuis. De huisartsenpost Zwolle heeft vanuit het systeem in Zwolle van veel mensen buiten de gemeente geen toegang tot hun patienten dossiers en aktuele medicatie in de avond en nacht uren. Dit is naar ik begrijp niet alleen een probleem de regio Zwolle.
    Het komt dus zeer frequent voor dat een patient wordt ingestuurd zonder actuele medicatielijst en voorgeschiedenis. Dat dit ook onveilige situaties kan geven spreekt voor zich.

    Denkt u dat de gemaakte afspraken tussen huisartsen en specialisten ook betrekking hebben op de diensturen en wat vindt u van bovenstaande situatie?

    Alvast bedankt voor uw reactie,

    Gijs Landman AIOS interne

    Just Eekhof
    17-02-2011 10:18

    Een slak laat sporen na

    Wij danken u voor uw reactie. Collega Landman vraagt zich af of de twee casus in ons artikel incidenten waren of dat er sprake is van een structureel probleem. Tot onze spijt moeten we zeggen dat er sprake is van een lang bestaand en hardnekkig structureel probleem. Dit is ook wat collega Ruitenberg in zijn reactie betuigt. Bijna wekelijks worden wij als huisarts in meer of mindere mate geconfronteerd met te late of geen informatieoverdracht. Vorige week werd ik nog gebeld door een dochter omdat haar 86 jarige moeder in matige conditie na een darmoperatie thuis was gekomen met allerlei vragen en waarbij de brief van de chirurg pas na dagen volgde. Of een patiënte die via 112 van haar werk met pijn op de borst op de CCU was opgenomen door neuroloog en cardioloog was geanalyseerd en direct de dag na ontslag bij mij in de spreekkamer zat met allerlei vragen. Er was geen brief en de cardioloog kon ik niet bereiken omdat hij op congres was. Ik wist niet wat de ontslagdiagnose was en welke onderzoeken er in het ziekenhuis waren gedaan….. En zo zijn er nog vele voorbeelden te geven.
    De opmerking over de gebrekkige informatie overdracht over medicatie en voorgeschiedenis van huisartsen in de diensten is wat mij betreft geheel terecht. Van oudsher weten wij als dienstdoende huisartsen bij een verwijzing naar het ziekenhuis vaak niet meer dan wat de patiënt ons kan vertellen of wat wij uit bijeengeharkte medicijndoosjes kunnen opmaken. Wat je zo in korte tijd aan informatie kan verzamelen is het meest optimale wat je aan een specialist kan overdragen. Ik ben het geheel met u eens dat dit niet meer aan de eisen van deze tijd voldoet.
    Er zijn echter ontwikkelingen die hier verandering in gaan brengen. De inspectie voor de Gezondheidszorg heeft in 2008 een richtlijn voor medicatieoverdracht opgesteld en gaat vanaf januari 2011 de naleving van deze richtlijn toetsen. Bij de huisartsenposten is er hard gewerkt om te zorgen dat huisartsen tijdens diensten aan deze richtlijn kunnen voldoen. Het is nu al in grote delen van Nederland technisch mogelijk dat huisartsen tijdens diensten inzage hebben in het dossier van de eigen huisarts als zij een patiënt tijdens een dienst zien. Er is echter een belangrijke hindernis door de regelgeving van het College Bescherming Persoonsgegevens. Dit college wil dat elke zorgverlener van al zijn patiënten schriftelijke en persoonlijke toestemming heeft verkregen om andere zorgverleners inzage in het dossier te verlenen.  
    Er moet dus nog een hobbel worden genomen maar wellicht kunnen huisartsen dit jaar nog tijdens diensten adequate en actuele informatie over medicatie en voorgeschiedenis in hun verwijsbrief aan de specialist opnemen.
    Mede namens de andere auteurs
    Just Eekhof