Diagnose in beeld (43)

Casus

Een 49-jarige vrouw kwam met onbegrepen klachten van braken en diarree op het spreekuur. Bij het lichamelijk onderzoek werden er geen afwijkingen gevonden. Er werd afgesproken laboratoriumonderzoek te doen en tevens echografie van het abdomen te verrichten. Bij het laatstgenoemde onderzoek werden verspreid in de lever kleinere en grote tumoren gezien en mogelijk een wekedelenmassa diep in het mesenterium. Vervolgens werd CT van het abdomen verricht. Daarbij werd een tumor in het mesenterium van de dunne darm gevonden, met verkalkingen (figuur). Dit beeld is typisch voor een carcinoïd; kenmerkend zijn de verkalkingen in de tumor en het zogenaamde ‘sunburst’-fenomeen: radiair verlopende, verdikte neurovasculaire bundels, die uitwaaieren naar de dunnedarmlissen en retractie van het mesenterium en de dunne darm veroorzaken. Tevens waren er multipele levermetastasen (zie de figuur). Differentiaaldiagnostisch kan gedacht worden aan adenocarcinoom, lymfoom, leiomyosarcoom en intraperitoneale metastasen. Carcinoïd is het meest voorkomende primaire neoplasma van de dunne darm (25). Het wordt wel een maligne neoplasma ‘in slowmotion’ genoemd en geeft in de eerste 5 jaar vaak nauwelijks klachten. Bij levermetastasen kan zich het carcinoïdsyndroom voordoen (met cutane ‘flushes’, diarree en bronchospasmen); dit wordt veroorzaakt doordat serotonine, dat door de tumor wordt geproduceerd en dat normaal in de lever wordt omgezet, direct in de circulatie komt. Patiënte onderging een aantal behandelingen met radioactief metajodobenzylguanidine, waarmee het proces bij de laatste follow-up al enkele jaren stabiel was.

Diagnose

Naar de lever gemetastaseerd carcinoïd van de dunne darm.