De oudste anatomische les
Open

Geschiedenis
26-10-2010
Hans Keeman

In de 16e eeuw ontstond in Amsterdam de gewoonte van het ‘officiële groepsportret’: eenheden van de schutterij lieten zich trots gezamenlijk afbeelden, meestal tijdens de jaarlijkse schuttersmaaltijd. De chirurgijns meenden iets dergelijks te moeten doen, maar dan bij de jaarlijkse anatomische les.1 De eerste openbare anatomische les werd al in 1550 gehouden, maar pas in 1555 kreeg het gilde officieel toestemming voor het houden van jaarlijks anatomisch onderricht op het kadaver van een terechtgestelde misdadiger.

De oudste geschilderde anatomische les die we kennen, is die van de hand van portretschilder Aert Pietersz. Het zou de eerste worden in een reeks van zogenaamde ‘Anatomische lessen’ vervaardigd voor het Amsterdams chirurgijnsgilde. Pietersz had nogal wat problemen met de afbeelding van alle gildeleden. Hij kreeg de opdracht in 1601, maar de pestepidemie van 1602, die 11.000 slachtoffers eiste, maakte dat de chirurgijns met andere dingen bezig waren of ziek ...