In de luren gelegd door lues

Klinische praktijk
Jelle L.G. Haitsma Mulier
Yvette H. van Beurden
Brechje C. van Eijck
Wil A. van der Reijden
Steven F.L. van Lelyveld
Citeer dit artikel als
Ned Tijdschr Geneeskd. 2021;165:D5669
Abstract

Samenvatting

Achtergrond

Syfilis (lues) is een seksueel overdraagbare infectieziekte, veroorzaakt door de spirocheet Treponema pallidum. Er bestaan veel verschillende uitingsvormen, wat de diagnose kan bemoeilijken.

Casus

Een 36-jarige man, bekend met hiv-infectie, kwam met rectaal bloedverlies en buikpijn naar de SEH. Op aanvankelijk de echo en later CT-scans van het abdomen werd een beeld gezien dat verdacht was voor levermetastasen. Bij coloscopie werd een rectale laesie gezien waarbij differentiaaldiagnostisch gedacht werd aan lymphogranuloma venereum (LGV) of syfilis. Aanvullende diagnostiek bevestigde een actieve syfilisinfectie. Na behandeling met benzathinebenzylpenicilline verbeterden de klachten van patiënt en verdwenen zowel de rectale laesies als de afwijkingen in de lever.

Conclusie

Het betreft een zeldzame casus van een patiënt met secundaire syfilis die zich uitte met een rectale laesie en een beeld dat verdacht was voor levermetastasen.

Auteursinformatie

Spaarne Gasthuis, Hoofddorp, afd. Interne Geneeskunde: drs. J.L.G. Haitsma Mulier, arts-assistent interne geneeskunde, en dr. S.F.L. van Lelyveld, internist-infectioloog; afd. Maag-, darm- en leverziekten: dr. Y.H. van Beurden, arts-assistent maag-, darm- en leverziekten, en drs. B.C. van Eijck, mdl-arts. Streeklab Haarlem, Haarlem: dr. W.A. van der Reijden, medisch moleculair microbioloog.

Contact J.L.G. Haitsma Mulier (j.l.g.haitsmamulier-2@umcutrecht.nl)

Belangenverstrengeling

Belangenconflict en financiële ondersteuning: geen gemeld.

Auteur Belangenverstrengeling
Jelle L.G. Haitsma Mulier ICMJE-formulier
Yvette H. van Beurden ICMJE-formulier
Brechje C. van Eijck ICMJE-formulier
Wil A. van der Reijden ICMJE-formulier
Steven F.L. van Lelyveld ICMJE-formulier

Gerelateerde artikelen

Reacties

Marjo
van Kasteren

Met belangstelling heb ik het artikel van collega Haistma Mulier e.a. gelezen dat wederom de fascinerende presentatie van lues onderstreept. Ik vroeg mij af of er nog gedacht is aan het prozone effect als oorzaak voor de aanvankelijk negatieve RPR? Hierbij is de aanwezigheid van spirocheten dermate overweldigend dat de test vals negatief kan zijn door agglutinatie. Door het serum verder te verdunnen wordt de test alsnog positief. Hoewel de meeste grote ziekenhuis laboratoria een tweestaps test gebruiken om dit effect op te sporen geldt dit niet voor alle laboratoria in Nederland die deze testen verrichten. Het is een zeldzaam fenomeen maar kan dus ook een oorzaak zijn voor een vals negatieve niet treponamale test waardoor men op het verkeerde been wordt gezet. 
ref  

PostJJ Sex Health 2012Nov;9(5)

Jelle
Haitsma Mulier

Als antwoord op door meekasteren@gm…

Hartelijk dank voor uw belangstelling en uw reactie. Het prozone effect dient bij hoge klinische verdenking op syfilis en een negatieve niet-treponemale test beslist te worden uitgesloten. Daarnaast is er beschreven dat het prozone effect bij hiv-infectie nog vaker aan de orde kan zijn wegens een grotere antigeen/antistof mismatch waardoor agglutinatie moeilijker kan plaatsvinden. Agglutinatie is noodzakelijk voor een positieve niet-treponemale test. Om deze reden worden in veel laboratoria extra verdunningsstappen uitgevoerd om een fout-negatieve uitslag te voorkomen. Ook bij deze casus is dat uitgevoerd. De RPR test was echter bij een hogere verdunning alsnog negatief. Het prozone effect was in deze casus dus niet aan de orde. Wel is het mogelijk dat de RPR test vier weken voor SEH presentatie negatief was omdat de patiënt toen nog in de beginfase van het ziektebeloop zat. Kort na infectie is de seroreactiviteit van de RPR en VDRL test nog niet optimaal (zoals weergegeven in figuur 3).

Ref: Smith, G., & Holman, R. P. (2004). The prozone phenomenon with syphilis and HIV-1 co-infection. Southern medical journal, 97(4), 379–382.

namens de auteurs,

Jelle Haitsma Mulier, arts-onderzoeker