Artikel
Primaire hyperparathyreoïdie (pHPT) is de meest voorkomende oorzaak van hypercalciëmie bij patiënten in de extramurale setting en wordt meestal veroorzaakt door een enkel bijschildklieradenoom.1 In dit tijdschrift verscheen 30 jaar geleden een caput selectum over de diagnostiek van pHPT.2 Sindsdien heeft een duidelijke ontwikkeling plaatsgevonden op het gebied…
Bones, stones, abdominal groans and psychiatric moans
Mijns inziens is er een fout geslopen in de beschrijving van de "klassieke symptomen". De juiste spreuk is: 'Disease of bones, stones, abdominal groans and psychiatric moans'.
The signs and symptoms of primary hyperparathyroidism are those of hypercalcemia. They are classically summarized by the mnemonic "stones, bones, abdominal groans and psychiatric moans".
* "Stones" refers to kidney stones, nephrocalcinosis, and diabetes insipidus (polyuria and polydipsia). These can ultimately lead to renal failure.
* "Bones" refers to bone-related complications. The classic bone disease in hyperparathyroidism is osteitis fibrosa cystica, which results in pain and sometimes pathological fractures. Other bone diseases associated with hyperparathyroidism are osteoporosis, osteomalacia, and arthritis.
* "Abdominal groans" refers to gastrointestinal symptoms of constipation, indigestion, nausea and vomiting. Hypercalcemia can lead to peptic ulcers and acute pancreatitis.
* "Psychiatric moans" refers to effects on the central nervous system. Symptoms include lethargy, fatigue, depression, memory loss, psychosis, ataxia, delirium, and coma.
The German description of the same symptoms is "Stein-, Bein- und Magenpein".
Tom Kluck, gynaecoloog, Spital Zentrum Oberwallis, Visp-CH
What's in the name
Wij danken collega Kluck voor zijn reactie “Bones, stones, abdominal groans and psychiatric moans”.
In de geneeskunde wemelt het van de zogenaamde “mnemorics”, geheugensteuntjes die zowel student als specialist helpen de anatomie, of symptomen en behandeling van bepaalde ziektebeelden beter te onthouden. Zo kennen we de ABCDE-methodiek in de acute opvang van een potentieel instabiele patiënt, de vijf F’s bij galblaasproblematiek en het bekende, rijmende zinnetje “Bones, stones, abdominal moans and phycic groans” voor de beschrijving van de klinische presentatie van hypercalciëmie.1
In de literatuur vinden we een legio aan variaties op dit ezelbruggetje van “abdominal groans” en “abdominal moans” tot aan de toevoeging van “hyptertones” aan de spreuk. Dat de zelfstandig naamwoorden “moan” en “groan” nogal eens verwisseld worden is begrijpelijk. Het Van Dale Engels-Nederlands woordenboek geeft de volgende definities: moan – gekreun, gekerm, geklaag, gejammer; groan - gekreun, gekerm, gesteun.2 Bovendien worden de woorden vaak samen gebruikt in de expressie “to moan and to groan about something”, waarmee “klagen” bedoeld wordt.
Welke exacte bewoording van de beschrijving van de klassieke symptomen van hypercalciëmie dan ook gebruikt, de betekenis en uitleg ervan blijft wat ons betreft gelijk, zoals in de reactie van collega Kluck weergegeven en ook in het artikel genoemd.
Willemijn Y. van der Plas, UMC Groningen
Referenties:
1. Carroll MF, Schade DS. A practical approach to hypercalcemia. Am Fam Physician. 2003 May 1;67(9):1959–66.
2. Van Dale Woordenboek Engels-Nederlands