Botox blijkt effectief bij essentiële hoofdtremor

Voor essentiële tremoren van het hoofd wordt wel eens botulinetoxine A (Botox) toegediend, ondanks gebrek aan wetenschappelijk bewijs. In een dubbelblinde RCT met botulinetoxine- en placebo-injecties hebben Franse onderzoekers nu vastgesteld dat hoofdtremoren inderdaad kunnen verminderen door botulinetoxine A. Dit echter slechts tijdelijk, en met risico op bijwerkingen (N Engl J Med. 2023;389:1753-65).

Aangezien eerdere onderzoeken te klein en te heterogeen waren, zette een groep Franse artsen (de Btx-HT Study Group) een gedegen trial op. In de periode 2016-2021 includeerden ze in 17 ziekenhuizen 120 patiënten met een matig-ernstige of ernstige rusttremor van het hoofd. De tremor moest essentieel of geïsoleerd zijn; patiënten met een dystone tremor, ziekte van Parkinson of cerebellair syndroom werden uitgesloten.

Deelnemende patiënten werden gerandomiseerd naar een dubbelblinde injectie met botulinetoxine A (75 IU in 1,5 ml) of placebo (injectie met NaCl 0,9%) in de m. splenius capitis beiderzijds. Na 12 weken kregen ze opnieuw een injectie, eventueel met dosisverhoging (100 IU in 2 ml of placebo 2 ml) bij onvoldoende effect. Follow-up met behulp van metingen en vragenlijsten vond plaats op 6, 12, 18 en 24 weken na de injectie.

In week 18 was de tremor ‘veel verbeterd’ (2 punten op de Clinical Global Impression of Change) bij 31% van de patiënten in de behandelgroep vs. 9% van de placebogroep (RR: 3,37; 95%-BI: 1,35-8,42). Botulinetoxine bleek ook beter dan placebo op de secundaire uitkomstmaten: subjectieve en objectieve vermindering van de ernst van de tremor, kwaliteit van leven en sociale schaamte. In week 24 was er echter geen verschil meer tussen de groepen.

Bijna de helft van de patiënten in de behandelgroep (47%) kreeg bijwerkingen. Het ging vooral om hoofdpijn, nekpijn, lokale spierzwakte, stijfheid en dysfagie. Dit onderzoek kan artsen en patiënten helpen om een onderbouwd besluit te nemen over al dan niet (proef)behandelen met botulinetoxine A-injecties.