Berichten in Nederlandse nationale kranten naar aanleiding van artikelen uit medisch-wetenschappelijke tijdschriften

Rotterdam, oktober 1999,

In het artikel van Van Maldegem en Overbeke (1999:1969-72) is, vrees ik, een onderzoeksmethode gehanteerd die nog geen 10% van de gezochte artikelen heeft opgeleverd. De auteurs gebruikten twee knipselkranten van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) om over een periode van een half jaar (februari-juli 1995) krantenartikelen op te sporen die voldeden aan de volgende criteria: (a) ze moesten geschreven zijn naar aanleiding van een medisch-wetenschappelijke publicatie en (b) hetartikel en het tijdschrift moesten vermeld zijn. Voor NRC Handelsblad leverde dat 3 artikelen op. Hadden de auteurs niet een knipselkrant, maar de krant zelf als bron gebruikt, dan hadden zij voor alleen de eerste twee maanden en alleen in de bijlage ‘Wetenschap & Onderwijs’ van NRC Handelsblad al 14 artikelen gevonden. Het tempo van publiceren van wetenschappelijk nieuws in NRC Handelsblad zal in de vier maanden daarna niet veel zijn veranderd, maar dat is voorlopig een vermoeden.

De in februari en maart 1995 gepubliceerde krantenartikelen die aan de criteria voldeden, waren de volgende (eerst wordt het onderwerp genoemd, gevolgd door de bron tussen haakjes): vondst van genen voor slechthorendheid (Science), test op prostaatkanker (British Medical Journal), groeifactoren als therapie bij de ziekte van Parkinson (Nature), zin van therapieën voor acute lage rugpijn (The New England Journal of Medicine (N Engl J Med)), muismodel voor de ziekte van Alzheimer (Nature), loopgravenkoorts bij zwervende alcoholisten (N Engl J Med), type kleurenblindheid vastgesteld in ogen van overledene (Science), opsporing van kankercellen in operatiegebied (N Engl J Med), Barker-hypothese (British Medical Journal), schadelijkheid van jojo-effect bij lijnen (N Engl J Med), oorzaken van osteoporose (N Engl J Med), verband tussen roken, drinken en kanker (N Engl J Med), behandeling van maagkanker (The Lancet) en posttraumatische stressstoornis (Clinical Neuropsychology).

Het tweede en het derde artikel zijn ook door de VWS-knipseldienst gevonden.

Amsterdam, november 1999,

Köhler bekritiseert de door ons gebruikte knipselkrant als bron voor persberichten naar aanleiding van artikelen uit medisch-wetenschappelijke tijdschriften. Wij zijn het met hem eens dat het beter geweest zou zijn alle afzonderlijke dagbladen te screenen op het vóórkomen van deze berichten. Deze methode is echter zo arbeidsintensief dat die voor ons niet haalbaar zou zijn geweest. De knipselkrant leek ons een goed alternatief, temeer omdat de samenstellers vermeldden dat hiervoor gebruik wordt gemaakt van alle berichten omtrent volksgezondheid, welzijn en sport uit 9 populaire dagbladen. Het door Köhler gevonden aantal berichten overtreft inderdaad ver het door ons genoemde aantal. Hij vermeldt dat de door hem gevonden berichten aan de in het onderzoek gehanteerde criteria voldoen, wat dus ook inhoudt dat in het bericht zowel het tijdschrift als de titel van het artikel werd genoemd. Mogelijkerwijs heeft hij, analoog aan onze opsomming van berichten, de titel van het tijdschriftartikel als selectiecriterium weggelaten. Indien echter in deze berichten de titel van het artikel niet werd genoemd, werden deze niet bij ons onderzoek betrokken; dit zou het verschil in het aantal gevonden artikelen kunnen verklaren.