Behandeling van hiv-geïnfecteerde zwangeren: preventie van virustransmissie en bijwerkingen bij moeder en kind

Without intervention, the probability of HIV transmission from mother to child varies from less than 10% to over 60%, dependent on the quantity of freely circulating HIV in the plasma.
The prevention of HIV transmission from mother to child is based on the perinatal administration of a combination of antiretroviral drugs (highly active antiretroviral therapy; HAART) to both mother and child.
The value of elective caesarean section along with an effective treatment with HAART during the pregnancy is very limited.
Exclusive breastfeeding does not lead to a higher HIV transmission than bottle-feeding, but this effect does not lead to a succesfull strategy.
As prophylactic treatment with HAART is widely used, it can be assumed that, in general, the use of HAART during pregnancy is relatively safe. Whether the same is true for the use of specific, and often newer drugs, is frequently not known due to the scarcity of data.
For pregnant women it is important to carefully monitor adverse effects such as hepatotoxicity during the first few weeks of treatment. The most important adverse effect for the pregnancy appears to be premature birth. Yet this only occurs if HAART has to be used throughout the entire pregnancy. In the neonate mitochondrial toxicity and haematological effects can occur. These appear to be clinically insignificant but longer term effects cannot be excluded.
On the basis of the available long-term safety data for children, no single antiretroviral drug has proven safety.

Samenvatting

Zonder interventie varieert de kans op hiv-overdracht van moeder naar kind van minder dan 10% tot meer dan 60%, afhankelijk van de hoeveelheid vrij circulerend hiv in het plasma.
De preventie van hiv-overdracht van moeder naar kind steunt op het perinataal geven van een combinatie van antiretrovirale middelen (‘highly active antiretroviral therapy’; HAART) aan zowel moeder als kind.
De waarde van de electieve sectio bij een effectieve behandeling met HAART in de zwangerschap is zeer beperkt.
Exclusieve borstvoeding leidt niet tot een hogere hiv-transmissie dan flesvoeding, maar dit effect blijkt in de praktijk niet tot een succesvolle strategie te leiden.
Door de ruime schaal waarop preventieve behandeling met HAART wordt toegepast, is het duidelijk dat in het algemeen het gebruik van HAART in de zwangerschap relatief veilig is. Of dit ook geldt voor de toepassing van specifieke, vaak nieuwere middelen is door schaarste aan gegevens vaak onbekend.
Wat betreft de zwangere is het in de eerste weken na de start van de behandeling belangrijk om te letten op bijwerkingen als hepatotoxiciteit. Voor de zwangerschap lijkt vroeggeboorte het belangrijkste bijeffect te zijn. Deze treedt eigenlijk alleen op wanneer HAART gedurende de gehele zwangerschap moet worden gebruikt. Bij de neonaat kunnen mitochondriale toxiciteit en hematologische effecten optreden. Deze lijken klinisch onbelangrijk, maar langetermijneffecten zijn niet uitgesloten.
Van geen enkel antiretroviraal middel bestaan voldoende gegevens over langetermijneffecten bij het kind om te spreken van bewezen veiligheid.