Alcoholgebruik ook bij fietsers risicofactor voor ernstige en fatale ongelukken
Open

In het kort
20-05-2001
M. Kabos en S. Mahesh

In de VS wordt fietsen steeds populairder. De schaduwzijde hiervan is een toenemend aantal gewonden onder fietsers. Dat alcoholgebruik bij een deel van de fietsongelukken een rol speelt, is bekend, maar er zijn weinig epidemiologische gegevens over het risico op ernstige verwondingen bij alcoholgebruik door fietsers.

Li et al. verrichtten daarom een patiënt-controleonderzoek in Maryland naar de bloedalcoholconcentratie (BAC) onder fietsers die wegens ernstige verwondingen opgenomen moesten worden in een universiteitsziekenhuis (in de periode 1990-1997) of overleden waren (1985-1997).1 Personen die 's nachts een ongeluk hadden gekregen en degenen bij wie de BAC niet was bepaald werden uitgesloten van het onderzoek. De controlegroep verkreeg men door op de plaats van het ongeluk op dezelfde tijd, op dezelfde dag van de week en in dezelfde maand van het jaar passerende fietsers te interviewen en een ademtest af te nemen.

De onderzoeksgroep bestond uit 133 overleden fietsers (na exclusie 34) en 253 zwaargewonden (na exclusie 90). De controlegroep telde respectievelijk 106 en 236 personen. Van de onderzoeksgroep (n = 124) was 82 man en 69 blank, en de gemiddelde leeftijd was 33,4 jaar; bij de controlegroep (n = 342) was de demografische verdeling vergelijkbaar.

Alcoholgebruik was vastgesteld bij 23,5 van de 34 fatale gevallen, bij 8,9 van de 90 zwaargewonden en bij 2,9 van de controlegroep (p < 0,001). Na correctie voor leeftijd, geslacht en ras gaf een geschatte BAC ? 0,02 g/dl (= 0,2 promille) een oddsratio (OR) voor ernstige verwondingen van 5,6 (95-BI: 2,2-14,0) ten opzichte van een BAC < 0,02 g/dl. Bij een BAC ? 0,08 g/dl was de OR zelfs 20,2 (95-BI: 4,2-96,3). Voorzover bekend droeg 5 van degenen met een BAC ? 0,02 g/dl een fietshelm, tegenover 35 van degenen met een BAC < 0,02 g/dl (p = 0,007).

De auteurs geven 2 mogelijke verklaringen voor deze risicoverhoging: alcohol verslechtert ongeveer alle functies die de fietser hard nodig heeft in het verkeer, of het alcoholgebruik is onderdeel van risicozoekend gedrag, waardoor iemand zichzelf eerder in gevaar brengt (daarbij past ook het niet dragen van een helm). Jammer is dat niet gekeken werd naar alcoholgebruik van automobilisten die bij de ongelukken betrokken waren en naar fietsongelukken 's nachts.

In 1997 kwamen in Nederland 242 fietsers om in het verkeer en werden er circa 7000 in het ziekenhuis opgenomen. Gegevens over alcoholgebruik onder fietsers ontbreken (controle van automobilisten heeft prioriteit). Voor alle verkeersdeelnemers geldt dat alcoholgebruik jaarlijks leidt tot ongeveer 225 doden en 3400 ernstig gewonden.2

Wij concluderen dat dit onderzoek de noodzaak van alcoholcontroles bij fietsers onderstreept. Behalve gemotoriseerde bestuurders kunnen ook fietsers beter nuchter blijven: bestuurders om anderen en zichzelf niet in gevaar te brengen, fietsers vooral om zichzelf te beschermen.

Literatuur

  1. Li G, Baker SP, Smialek JE, Soderstrom CA. Use ofalcohol as a risk factor for bicycling injury. JAMA 2001;285:893-6.

  2. Mathijssen MPM. Rijden onder invloed in Nederland en hetpolitietoezicht daarop. Leidschendam: Stichting Wetenschappelijk OnderzoekVerkeersveiligheid; 2001.