Artikel
Inleiding
Syfilis (lues) is een seksueel overdraagbare aandoening (soa), veroorzaakt door de spirocheet Treponema pallidum. Er bestaan veel verschillende uitingsvormen, waardoor syfilis ook wel ‘the great imitator’ wordt genoemd.
Ziektegeschiedenis
Patiënt, een 36-jarige hiv-geïnfecteerde man, kwam naar de Spoedeisende Hulp (SEH) wegens rectaal bloedverlies en krampende buikpijn. In het…
Prozone effect
Met belangstelling heb ik het artikel van collega Haistma Mulier e.a. gelezen dat wederom de fascinerende presentatie van lues onderstreept. Ik vroeg mij af of er nog gedacht is aan het prozone effect als oorzaak voor de aanvankelijk negatieve RPR? Hierbij is de aanwezigheid van spirocheten dermate overweldigend dat de test vals negatief kan zijn door agglutinatie. Door het serum verder te verdunnen wordt de test alsnog positief. Hoewel de meeste grote ziekenhuis laboratoria een tweestaps test gebruiken om dit effect op te sporen geldt dit niet voor alle laboratoria in Nederland die deze testen verrichten. Het is een zeldzaam fenomeen maar kan dus ook een oorzaak zijn voor een vals negatieve niet treponamale test waardoor men op het verkeerde been wordt gezet.
ref
PostJJ Sex Health 2012Nov;9(5)
reactie auteurs
Hartelijk dank voor uw belangstelling en uw reactie. Het prozone effect dient bij hoge klinische verdenking op syfilis en een negatieve niet-treponemale test beslist te worden uitgesloten. Daarnaast is er beschreven dat het prozone effect bij hiv-infectie nog vaker aan de orde kan zijn wegens een grotere antigeen/antistof mismatch waardoor agglutinatie moeilijker kan plaatsvinden. Agglutinatie is noodzakelijk voor een positieve niet-treponemale test. Om deze reden worden in veel laboratoria extra verdunningsstappen uitgevoerd om een fout-negatieve uitslag te voorkomen. Ook bij deze casus is dat uitgevoerd. De RPR test was echter bij een hogere verdunning alsnog negatief. Het prozone effect was in deze casus dus niet aan de orde. Wel is het mogelijk dat de RPR test vier weken voor SEH presentatie negatief was omdat de patiënt toen nog in de beginfase van het ziektebeloop zat. Kort na infectie is de seroreactiviteit van de RPR en VDRL test nog niet optimaal (zoals weergegeven in figuur 3).
Ref: Smith, G., & Holman, R. P. (2004). The prozone phenomenon with syphilis and HIV-1 co-infection. Southern medical journal, 97(4), 379–382.
namens de auteurs,
Jelle Haitsma Mulier, arts-onderzoeker