st. Antonius Ziekenhuis, afd. Neurologie, Nieuwegein: dr. L.L. Teunissen, neuroloog en somnoloog. Huisartsenpraktijk Oog in Al, Utrecht: drs. B. van Pinxteren, huisarts. Kempenhaeghe, Centrum voor Slaapgeneeskunde, Heeze: dr. H.M.J.C. Verbeek, somnoloog en slaaptherapeut. LUMC, afd. Neurologie, Leiden en Slaap-Waakcentrum SEIN, Heemstede: prof.dr. G.J. Lammers, neuroloog en somnoloog.
Belangenverstrengeling
Belangenconflict en financiële ondersteuning: er zijn mogelijke belangen gemeld bij dit artikel. ICMJE-formulieren met de belangenverklaring van de auteurs zijn online beschikbaar bij dit artikel.
Slaapproblemen bij vrouwen in de overgang
Hoe kan het dat bij dit uitgebreide leerartikel over slapen geen enkele aandacht is besteed aan slaapproblemen bij vrouwen in de overgang?
Dit is een veelvoorkomend probleem wat een specifieke behandeling vergt.
Een gemiste kans bij een verder prima " artikel voor onderwijs en opleiding".
Waltje Jager, gynaecoloog SJG Weert
reactie auteurs
Geachte collega,
Dank voor uw toevoeging aan ons artikel om aandacht te vragen voor slaapproblemen bij vrouwen in de overgang. Dit is zeker een veelvoorkomend probleem. Om het onderwerp goed recht te doen zou wellicht een aparte publicatie geschreven door een gynaecoloog en somnoloog op zijn plaats zijn.
namens de auteurs,
Laurien Teunissen, neuroloog, St Antonius Ziekenhuis Nieuwegein
Vraag de partner!
In de beslisboom van figuur 1 mis ik een belangrijke comorbiditeit: "periodic limb movement disorder” (PLMD) dat bij ongeveer 4% van de bevolking voorkomt. PLMD moet niet verward worden - ik vermoed dat de auteurs dit wel hebben gedaan - met het restlesslegssyndroom (1).
Een belangrijk verschil, vandaar ook het advies de partner te raadplegen. Het restlesslegssyndroom treedt op terwijl de persoon nog wakker is en PLMD tijdens de slaap. Een andere verschil, wat uit de naamgeving al naar voren komt: PLMD kan ook de armen betreffen.
Ooit had ik een echtpaar op mijn spreekuur van wie de man klaagde over chronische vermoeidheid. Aan het einde van het consult, het bekende deurknop fenomeen, zegt zijn vrouw tegen hem “Je hebt nog niet verteld dat je me slaat.” De diagnose PLMD werd vervolgens bevestigd, de behandeling gestart en de vermoeidheid verdween.
Referentie
1. Lesage S, Hening WA. The restless legs syndrome and periodic limb movement disorder: a review of management. Semin Neurol. 2004;24:249-59. doi: 10.1055/s-2004-835066. PMID: 15449218.
Jan van der Meulen, basisarts, Huisartsenpraktijk De Jagerweg, Dordrecht
reactie auteurs
Geachte collega,
Dank voor uw waardevolle reactie. U heeft helemaal gelijk dat PLMD toegevoegd had kunnen worden aan tabel 2. PLMD kan zowel gerelateerd zijn aan restless legs klachten overdag als een geisoleerde klacht zijn. Ook uw opmerking over het belang van de heteroanamnese bij slaapproblemen is helemaal terecht, waarbij het nog waardevoller is als er een thuisvideo van het specifieke gedrag gemaakt kan worden.
namens de auteurs,
Laurien Teunissen, neuroloog, St Antonius Ziekenhuis Nieuwegein