Stralingsschade zich voordoend als tumorrecidief na bestraling wegens een niet-kleincellig bronchuscarcinoom

– Case records of two irradiated patients, each with an inoperable non-small cell carcinoma of the bronchus, are presented. After an initial period of 1.3 and 2.3 years, respectively, of regression of the tumour symptoms occurred, viz. severe pain due to multiple rib fractures in one and a superior vena cava syndrome in the other, suggestive of tumour regrowth. Careful comparison of results of all radiographic images and radiotherapy data suggested osteoradionecrosis as the cause of the rib fractures in one patient. The long time interval and the stabilization of the symptoms in the other made tumour regrowth unlikely. The socalled late tissue reaction after radiotherapy as a possible cause of symptoms in both patients is discussed.

Samenvatting

De ziektegeschiedenissen van 2 patiënten met een niet te reseceren niet-kleincellig bronchuscarcinoom, behandeld met radiotherapie, worden beschreven. Na een aanvankelijke periode van klinisch complete tumorregressie van respectievelijk 1,3 en 2,3 jaar ontstonden opnieuw klachten die deden denken aan een recidief van het bronchuscarcinoom, namelijk ernstige pijn met multipele ribfracturen bij de ene patiënt en een V. cava superior-syndroom bij de andere. Bij de ene patiënt bleken uit een nauwkeurige vergelijking van alle gegevens van bestraling en beeldvormend onderzoek de ribfracturen ontstaan te zijn door waarschijnlijk osteoradionecrose. Bij de andere patiënt maakten het lange tijdsinterval en de stabilisatie van het klachtenpatroon de aanwezigheid van een recidieftumor onwaarschijnlijk. Bij beide patiënten werden de klachten geweten aan zogenaamde late weefselschade als reactie op de bestraling.