Stoelendans

Het dateert alweer van vele jaren terug. Mijn promotor was nog niet zo lang benoemd als hoogleraar en wilde parttime klinisch werkzaam blijven om voeling te houden met het huisartsenvak van alledag. In de praktijk die hem daartoe gelegenheid bood, woonde hij ter kennismaking een spreekuur bij. Aandachtig observeerde hij de consulten van zijn collega. Bij het verlaten van de spreekkamer knikte een van de patiënten hem vriendelijk toe: ‘Succes met je opleiding!’

Dit grappige voorval illustreert dat observaties in de spreekkamer vaak niet eenvoudig zijn. Al snel wordt de beoogde rolverdeling door patiënten ingekleurd, al was het maar door de plaats waar iemand zit. Vaak wenden patiënten zich tot hun eigen arts, ook wanneer de aios het gesprek voert (D6485; D6547). In de huisartsenpraktijk, waar patiënten vaak al een langdurige relatie met hun huisarts hebben, is dat lastig te vermijden. Op de huisartsenpost, waar de meeste patiënten voor opleider en aios nog onbekend zijn, gaat dat gemakkelijker. Een leeftijdsverschil met daaraan verbonden senioriteit zal niet onopgemerkt blijven, maar patiënten kunnen dan niet terugvallen op de vertrouwensband met hun eigen huisarts. Met mijn aios wissel ik dan vaak ieder consult van stoel, ook wel het om-en-om-spreekuur genoemd. Zo observeer ik de aios, maar word ik ook zélf door de aios geobserveerd. En dat is niet altijd makkelijk: het confronteert je met je nukkigheden, stokpaardjes, sleetse gewoontes die zijn geworden tot loze rituelen, of kleine onzorgvuldigheden in je onderzoek. Maar juist daarom is het zo zinvol.

‘Op de aios-plaats zitten houdt je scherp’

De meeste huisartsen werken inmiddels in groepsverband, ingebed in goede structuren van intercollegiale toetsing. Maar in de spreekkamer zijn we nog steeds solist. Ik denk dat het goed is om ons ook op die plek regelmatig te laten toetsen. Ervaren of nog niet, aios of hoogleraar: regelmatige beoordeling van onze consultvoering houdt ons scherp en draagt bij aan goede zorg voor onze patiënten.