Sedatie in de laatste levensfase
Open

Klinische les
30-12-1999
E.H. Verhagen, M.R. Eliel, A. de Graeff en S.C.C.M. Teunissen

Dames en Heren,

Ook bij optimale palliatieve zorg komen situaties voor waarin symptoombestrijding onvoldoende succes heeft.1 Het gevolg is dat de patiënt ernstig lijdt. Voor ieder die bij zo'n sterfbed is betrokken is dat een ingrijpende ervaring, met soms verstrekkende gevolgen. De patiënt kan wanhopig worden en alle vertrouwen in medische zorg verliezen, de naasten kunnen dit lijden haast niet aanzien en de behandelaars hebben het gevoel hopeloos te falen. Het eenmaal meemaken van een op die manier verlopen sterfbed is sterk bepalend voor het beeld dat de nabestaanden zich vormen van het sterven. Zo worden verzoeken om euthanasie soms gevoed door herinneringen aan het sterfbed van bijvoorbeeld de eigen ouders.

Door de eeuwen heen heeft men altijd getracht troost te verschaffen door aan dit lijden een betekenis te hechten. In onze tijd is dat steeds minder het geval. Ernstig lijden wordt dan ook niet makkelijk meer geaccepteerd, zeker niet ...