Prestatie-indicatoren voor ziekenhuizen

Van Dishoeck et al. vermelden dat de externe validiteit van rangordes met prestatie-indicatoren problematisch is. Zij zoeken een verklaring en constateren dat de betrouwbaarheidsintervallen te groot zijn. De suggestie zou kunnen worden gewekt dat kleine betrouwbaarheidsintervallen een beoordeling met samengestelde prestatie-indicatoren wel mogelijk maken.
Rangordesystemen kunnen behept zijn met problemen van interne validiteit [2]. Een van de voorwaarden voor praktische toepassing is een ondubbelzinnige uitkomst. Een noodzakelijke voorwaarde is A>B en B>C leidt tot A>C en C<A (consistentie) [3]. Andere uitkomsten leiden tot dubbelzinnigheid. De relaties die in een rangorde optreden zijn <, > en =. Van 3 zorgaanbieders A, B en C zijn de niet-gespiegelde combinaties van relaties AB, BC en CA  {A>B, B>C, C>A}, {A>B, B>C, C<A}, {A=B, B>C, C<A}, {A=B, B>C, C>A}, {A=B, B=C, C>A} en {A=B, B=C, C=A}. De voorspelde waarde van de relatie CA op basis van de relaties AB en BC is respectievelijk C<A, C<A, C<A, C<A, C=A, C=A. De helft van de beschreven combinaties is niet consistent, namelijk de eerste, vierde en vijfde combinatie. Van de eerste vier combinaties bestaat een spiegelbeeld. In totaal zijn dan 2x5=10 spiegelbeeldige combinaties en een niet-spiegelbeeldige combinatie mogelijk. De spiegelbeeldige combinaties hebben met betrekking tot consistentie dezelfde eigenschap. Van alle mogelijke combinaties zijn (3+3) /11=0,55 niet consistent. Dubbelzinnigheid treedt ook op als de betrouwbaarheidsintervallen klein zijn. Consistentie is een noodzakelijke  (maar niet voldoende) voorwaarde voor een methode van rangorde.

Literatuur
[1] Knol A. Ziekenhuizentop-100: wisselende ranglijsten, wisselende reputaties. Ned Tijdschr Geneeskd. 2006;150:2840-1.
[2] Bortz J, Lienert GA, Boehnke K. Verteilungsfreie Methoden in der Biostatistik. Springer: Berlijn; 2008.

Groningen

A. Knol, huisarts.