Nut van de A.-pulmonaliskatheter: niet uitgesloten, maar ook niet aangetoond

Haag, mei 2003,

In hun commentaar stellen De Jonge et al. dat in de studie van Rivers et al. gebruik werd gemaakt van katheters in de V. cava superior die de gemengd veneuze zuurstofsaturatie zouden kunnen meten (2003:792-5). Dit is niet correct. In de studie van Rivers et al. werd continu de centraal veneuze zuurstofsaturatie gemeten en aan de hand daarvan werd de behandeling aangepast.1 De gemengd veneuze zuurstofsaturatie kan niet anders dan met een A.-pulmonaliskatheter bepaald worden, aangezien het gaat om de zuurstofsaturatie van bloed uit de A. pulmonalis. De centraal veneuze zuurstofsaturatie wordt bepaald uit bloed uit het rechter atrium of de V. cava superior, hetgeen uiteraard goed mogelijk is met een katheter die in de V. cava superior ligt. De centraal veneuze zuurstofsaturatie kan, onafhankelijk van de klinische toestand van de patiënt, fluctueren door een verschillende positie van de tip van de katheter. Bloed uit de V. cava superior is namelijk anders gesatureerd dan bloed uit het rechter atrium door bijmenging van bloed uit de V. cava inferior in het rechter atrium. Dit maakt de centraal veneuze zuurstofsaturatie minder betrouwbaar als parameter voor de hemodynamische toestand van de kritisch zieke patiënt dan de gemengd veneuze zuurstofsaturatie. Ook de waarde van de gemengd veneuze zuurstofsaturatie als maat voor weefseloxygenatie bij de behandeling van sepsis is overigens beperkt.2 Bij mijn weten zijn Rivers et al. de eersten die de centraal veneuze zuurstofsaturatie gebruikt hebben als maat voor adequate hemodynamiek bij septische patiënten.

De twee conclusies die De Jonge et al. trekken naar aanleiding van de studie van Rivers et al. zijn mijns inziens belangwekkend. Ten eerste is het mogelijk door het vroegtijdig nastreven van de juiste behandeldoelen de prognose van bepaalde groepen kritisch zieke patiënten te verbeteren. Ten tweede staat het nog absoluut niet vast dat de methode die door Rivers et al. gebruikt is, namelijk de behandeling bijsturen aan de hand van de centraal veneuze zuurstofsaturatie, wel correct is.

Amsterdam, mei 2003,

Van Vliet wijst er terecht op dat de centraal veneuze zuurstofsaturatie in de V. cava superior, zoals gemeten in de studie van Rivers et al., kan verschillen van de gemengd veneuze saturatie in de A. pulmonalis. Wel is gebleken dat er een goede correlatie tussen beide metingen bestaat.1 Overigens staat geenszins vast dat het gunstige effect op overleving in de studie van Rivers et al. veroorzaakt wordt door het nastreven van bepaalde waarden voor centraal veneuze saturatie. De andere behandeldoelen, zoals voldoende intravasculaire vulling en bloeddruk, zouden net zo goed een verklaring hiervoor kunnen vormen.