NSAID's effectiever dan opiaten bij de behandeling van een acute niersteenkoliek

Onderzoek
P. Strikwerda
Citeer dit artikel als
Ned Tijdschr Geneeskd. 2004;148:2354
Download PDF

artikel

Het beeld van een niersteenkoliek met bewegingsdrang is de meesten van ons bekend. Met een ‘life-time’-incidentie van 2-5 is dit niet verwonderlijk.

Zowel opiaten als NSAID's worden met succes gebruikt voor pijnbestrijding bij deze aandoening.

Holdgate en Pollock analyseerden 20 gerandomiseerde en gecontroleerde trials waarin NSAID's en opiaten werden vergeleken wat betreft effectiviteit en bijwerkingen bij deze indicatie. Het ging om 1613 geïncludeerde patiënten, bij wie achteraf ook inderdaad nierstenen werden aangetroffen.1

Wat opvalt, is dat de gebruikte middelen, doseringen en toedieningswijzen in deze trials nogal uiteenlopen. NSAID's werden bij het ene onderzoek oraal toegediend, bij het andere weer rectaal, intraveneus of intramusculair. De middelen die het meest gebruikt werden, waren diclofenac en indometacine. De diclofenacdosering liep uiteen van 50 tot 150 mg. Het meest gebruikte opiaat was pethidine, in doseringen van 50 tot 100 mg.

Als pijnscores van patiënten 20 tot 60 min na toediening werden vergeleken, kwamen NSAID's als significant beter naar voren. Ook als de percentages patiënten met complete verlichting van de pijn 30-60 min na toediening werden vergeleken, leken NSAID's het beter te doen, maar dit was niet significant. De noodzaak om binnen 4 uur na toediening aanvullende pijnstilling toe te dienen was bij de opiaatgroep significant groter.

Belangrijke complicaties van de therapie (maagbloedingen, nierfalen of ademhalingsdepressie) werden in de onderzoeken niet gezien. De belangrijkste bijwerking die gezien werd, was braken. Dit kwam in de opiaatgroep vaker voor en dan weer met name bij pethidine. Opgemerkt moet worden dat alleen bijwerkingen werden nagegaan die binnen 24 uur na toediening manifest werden.

Mogelijk zou de betere werking van NSAID's (prostaglandinesynthetaseremmers) verklaard kunnen worden doordat er prostaglandinen vrijkomen bij verhoogde urinedruk in het nierbekken en deze vervolgens de diurese nog versterken en de gladde spieren rond de ureter doen samentrekken.

De conclusie van de auteurs dat NSAID's de voorkeur hebben boven opiaten bij nierkolieken en dat, als er toch voor een opiaat gekozen moet worden, pethidine niet de voorkeur heeft, sluit aan bij de NHG-standaard. Deze kiest voor diclofenac rectaal of intramusculair en bij onvoldoende effect voor morfine subcutaan of intramusculair.

Literatuur
  1. Holdgate A, Pollock T. Systematic review of the relativeefficacy of non-steroidal anti-inflammatory drugs and opioids in thetreatment of acute renal colic. BMJ 2004;328:1401-4.

Gerelateerde artikelen

Reacties