Niet screenen op ovariumcarcinoom

Niet screenen op ovariumcarcinoom
Lucas Maillette de Buy Wenniger
Citeer dit artikel als
Ned Tijdschr Geneeskd. 2011;155:C986

Het jaarlijks verrichten van een transvaginale echo en het meten van de hoeveelheid CA-125 in het bloed van vrouwen boven de 55 heeft geen gunstige invloed op de sterfte in deze groep. Gezien de complicaties van fout-positieve tests is het netto effect van screening zelfs negatief, melden Amerikaanse onderzoekers in JAMA (2011;305:2295-303).

In totaal 78.216 Amerikaanse vrouwen tussen de 55 en 74 jaar werden in het kader van een onderzoek naar het nut van screening voor prostaatkanker, longkanker, ovariumkanker en colorectale kanker gerandomiseerd voor ofwel reguliere zorg, ofwel een jaarlijkse screening op eierstokkanker met behulp van een transvaginale echo en een bloedtest op kankerantigen 125 (CA-125). In het geval van een positieve bevinding bij een van die twee onderzoeken ontvingen de reguliere behandelaars van de patiënten daarvan bericht. Zij verrichtten vervolgens eventuele verdere diagnostiek en behandeling.

Uit een interim-analyse 10 jaar na sluiten van de inclusie bleek dat screening geen voordeel opleverde wat betreft sterfte aan ovariumkanker. Na een mediane follow-up van 12,4 jaar waren van de gescreende vrouwen 118 gestorven aan de ziekte, tegen 100 van de controlegroep. Fout-positieve uitslagen die bij 8% van de voor screening gerandomiseerde vrouwen werden gevonden, leidden bovendien tot complicaties. Ongeveer een derde van de fout-positieven onderging een diagnostische operatie, waarbij 20,6 complicaties per 100 procedures geregistreerd werden.

Volgens de auteurs leidde screening zelfs tot onterechte kankerdiagnoses: pas in de laatste 2 jaar van de follow-up ontstond er een klein verschil in sterfte tussen de groepen ten nadele van de screeningsgroep, terwijl bij de gescreende vrouwen vaker de diagnose kanker werd gesteld (212 versus 176). Dit suggereert dat die extra kankergevallen klinisch geen betekenis hadden, bijvoorbeeld omdat deze mensen al eerder aan andere ziekten zouden zijn overleden.

(Bijdrage: Lucas Maillette de Buy Wenniger.)

Gerelateerde artikelen

Reacties