Machiavelli in de wetenschap
Open

Waarom de Nederlands-Leuvense longkankerscreeningstrial geen antwoorden gaat geven
Onderzoeksjournalistiek
26-09-2018
Joost Zaat

Bij trials die het bewijs voor effectiviteit van screening moeten leveren gaat het niet alleen over bewijs, maar ook over geloof, macht en belangen. Binnenkort publiceren Nederlands-Belgische onderzoekers de resultaten van de NELSON-studie, een RCT over longkankerscreening, bijna 20 jaar na het eerste idee. Volgens de huidige NELSON-onderzoekers gaan zij hét bewijs leveren voor de effectiviteit van longkankerscreening. Niets zou snelle invoering in de hele EU in de weg moeten staan.1 Het NTvG zocht uit waarom deze ‘langverwachte landmark-trial’ geen definitief antwoord kan geven op de vraag of screening longkankersterfte doet dalen.

In het voorjaar van 1999 staat Rob van Klaveren op het jaarlijkse congres van de American Thoracic Society voor een poster over het ‘3-D-meten’ van longknobbeltjes (‘nodules’). Hij is longarts-oncoloog in de Daniel den Hoedkliniek van het Academisch Ziekenhuis Rotterdam (AZR, tegenwoordig Erasmus MC) en ziet de hele dag ellende door longkanker. ‘Als je de groei van “vlekjes” nu eens driedimensionaal meet in plaats van tweedimensionaal, kun je dan longkanker niet veel eerder opsporen?’, denkt hij. ‘Ik was onder de indruk en dacht: dat is iets voor Rotterdam. We hebben een prima epidemiologische groep, dat moeten we samen onderzoeken’, vertelt hij in zijn huidige spreekkamer in het Bravis-ziekenhuis in Bergen op Zoom. 

De eerste kink in de kabel

Aanvankelijk kan Van Klaveren zijn idee niet slijten. Zijn baas, Henk Hoogsteden, hoogleraar longziekten en hoofd van de afdeling Longziekten in het AZR, noch Dik Habbema, hoogleraar medische besliskunde bij de afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg van de ...