Kankerrisico's bij kinderen en blootstelling aan elektromagnetische velden

Onderzoek
G.M.H. Swaen
Citeer dit artikel als
Ned Tijdschr Geneeskd. 1994;138:1585
Download PDF

Onlangs zijn in British Medical Journal twee artikelen verschenen over epidemiologisch onderzoek naar mogelijke kankerrisico's voor kinderen en blootstelling aan elektromagnetische velden in het lage frequentiegebied (ELFEM-velden).12 Olsen et al. verrichtten een patiënt-controle-onderzoek naar de samenhang tussen blootstelling aan ELFEM-velden en het ontstaan van leukemie (n = 833), kwaadaardige aandoeningen van het centrale zenuwstelsel (n = 624) en lymfomen (n = 250) bij kinderen.1 Van deze patiënten en van de controlegroep werd een inventarisatie gemaakt van de vroegere adressen en de blootstelling aan ELFEM-velden afgegeven door hoogspanningslijnen, met inbegrip van de periode dat de moeder in verwachting was van het kind. Hoewel het om zeer kleine aantallen blootgestelden gaat (3 in sterke mate blootgestelde leukemiepatiëntjes) concluderen de onderzoekers dat er voor kinderen een vergroot risico zou bestaan van het krijgen van leukemie en maligne lymfoom (1 in sterke mate blootgesteld patiëntje) ten gevolge van de ELFEM-velden. Verkasalo et al. voerden een retrospectief cohortonderzoek uit in Finland onder alle kinderen die tussen 1970 en 1989 op een afstand kleiner dan 500 m van een hoogspanningslijn gewoond hadden.2 Bij deze 134.800 kinderen, allen jonger dan 19 jaar, is het ontstaan van kanker nagegaan. In deze groep bleken 140 gevallen voor te komen in vergelijking met een verwacht aantal van 145. De kinderen die in de buurt van een hoogspanningslijn gewoond hadden, bleken dus niet vaker kanker te krijgen dan hun leeftijdgenoten. Wel kwamen er bij de jongens statistisch significant iets meer tumoren van het centrale zenuwstelsel voor. De onderzoekers concludeerden dat het wonen in de buurt van een hoogspanningslijn geen vergrote kans op kanker geeft bij kinderen.

De resultaten van deze twee epidemiologische onderzoeken zijn in feite kenmerkend voor al het epidemiologische onderzoek op dit gebied: soms worden wel aanwijzingen gevonden voor het bestaan van een toegenomen kankerrisico ten gevolge van blootstelling aan ELFEM-velden, dan weer niet. De resultaten zijn op zijn zachtst gezegd inconsistent. De Gezondheidsraad komt in haar rapport over deze materie dan ook tot de conclusie dat: ‘op grond van de huidige wetenschappelijke kennis en inzichten, niet aangetoond kan worden dat een korte of langdurige blootstelling aan ELFEM-velden met de veldsterkten die gebruikelijk zijn in de woon- of werkomgeving een nadelige invloed op de gezondheid heeft’.3 Deze conclusie is behalve op de inconsistente epidemiologische gegevens gebaseerd op het feit dat er in proefdieronderzoeken nog nooit nieuwvormingen of voorstadia daarvan zijn opgewekt. Mocht het ooit mogelijk blijken in proefdieren tumoren op te wekken met ELFEM-velden, dan zullen wij onze mening misschien moeten bijstellen.

Literatuur
  1. Olsen JH, Nielsen A, Schulgen G. Residence near highvoltage facilities and risk of cancer in children. Br Med J 1993; 307:891-5.

  2. Verkasalo PK, Pukkala E, Hongisto MY, et al. Risk ofcancer in Finnish children living close to power lines. Br Med J 1993; 307:895-9.

  3. Gezondheidsraad. Extreem laagfrequente elektromagnetischevelden en gezondheid. Adviesrapport no 199207. Den Haag:Gezondheidsraad, 1992.

Gerelateerde artikelen

Reacties